Het Boekventje

Mark Oliver Everett – Things the Grandchildren Should Know

2010-03-07T21:11:00.003+01:00

Openingszin: "I was driving through the pitch black Virginia night, down the perfectly flat blacktop that was once a railroad track, across that high bridge over the ravine, thinking about the details of how one night I was going to drive off it."
Blz. 100: "I’m sure the neighbours enjoyed that one, and thanks for the seven years of bad luck (it worked)."
Score: ****

Dat Mark Oliver Everett, beter bekend als E, de bezieler van de groep Eels, heel wat tegenslagen te verwerken kreeg in zijn nog niet zo lange leven, konden we al afleiden uit zijn songteksten. Blijkbaar vond hij dit niet voldoende als uitlaatklep. In Things the Grandchildren Should Know vertelt hij zijn levensverhaal.

Zijn vader stierf aan een hartaanval, zijn zus pleegde zelfmoord en niet lang daarna verloor zijn moeder een korte strijd tegen kanker. Ook vele andere mensen uit zijn omgeving leggen het loodje, zoals collega-zanger Elliott Smith. Een tante van hem was stewardess op het vliegtuig dat op 11 september 2001 te pletter vloog tegen het Pentagon. Toch is Things the Grandchildren Should Know geen deprimerend boek. Naast de diepemotionele momenten vertelt Mark Oliver Everett met veel zelfrelativerende humor over zijn eerste stappen in de muziekwereld. Interessant is bijvoorbeeld zijn ervaring met verschillende platenmaatschappijen. Grappig (en triest tegelijk) is het verhaal over het album Daisies of the Galaxy: George W. Bush gebruikte in zijn kiescampagne die zou leiden tot zijn eerste regeertermijn als president, dit album als voorbeeld voor de verderfelijke invloed van de entertainmentindustrie op kinderen. En dit alleen maar omdat er hier en daar ‘goddamn’ te horen is en er één nummer op staat dat It’s a Motherfucker heet.

De kernboodschap van het boek is dat muziek het enige is wat Mark Oliver Everett in zijn leven heeft. Hij neemt muziek erg serieus, omdat het zijn leven gered heeft. “Maybe I put too much weight on it because I recognize the fact that music saved my live. Where would I be if I hadn’t had it to focus on all this time? Probably off in that parallel universe that my sister went to meet my father in. So I really take it seriously.”

Zonder een superfan te zijn, kan ik de muziek van Eels wel smaken, al was ik de groep wat uit het oog verloren na hun eerste drie cd’s. Dit autobiografisch boek is een hernieuwde kennismaking. Mark Oliver Everett vertelt regelmatig over de ontstaansgeschiedenis van verschillende nummers. Daardoor is het herbeluisteren van de muziek van Eels zoveel interessanter geworden.

Things the Grandchildren Should Know is een eerlijk en vlot geschreven boek dat ik zelfs durf aan te raden aan wie de muziek van Eels helemaal niet kent.

Things the Grandchildren Should Know verscheen bij uitgeverij Abacus (2009) en telt 246 blz.

Sebastian Faulks – Een Week in December

2010-03-03T22:12:00.003+01:00

Openingszin: "Vijf uur en vrieskou. Heimachines en drilboren dreunden de woestenij in naar de West Cross Route in Shepherd’s Bush."
Blz. 100: "Toen de luchtkussenenvelop openging, kwam een dun, maar duur geproduceerd ingebonden boek tevoorschijn van een van de exclusiefste uitgevers in Londen."
Score: **

In zijn nieuwe roman, Een Week in December, schetst Sebastian Faulks een niet zo’n fraai beeld van de moderne maatschappij. Hij doet dit door een week te beschrijven in het leven van meer dan tien personen. Ze hebben op het eerste gezicht niets met elkaar gemeen, maar allemaal zoeken ze hun toevlucht in iets wat hen het ‘echte’ leven even doet vergeten: drugs, reality-tv, drank, een Second Life-achtige virtuele wereld, literatuur…

Het uitgangspunt van Een Week in December is goed, de uitwerking een heel pak minder. Faulks’ vorige roman, Engleby, vond ik van begin tot einde boeiend. Dit kan ik niet zeggen van zijn nieuwe boek. Door de vele hoofdpersonages waartussen Faulks voortdurend switcht, stokt het leesritme. Bovendien is niet elke personage even interessant. Zo staan de passages over hedgefondsbeheerder John Veals vol met financiële termen waar een simpele ziel als ik geen jota van begrijp. Jammer genoeg krijgt juist Veals de meeste aandacht van Faulks. Storend is ook dat de personages, door hun grote aantal, niet goed uitgediept worden en bovendien nogal stereotiep zijn neergezet.

Al was de leeservaring niet echt positief, toch bleef ik hopen op een zinderende finale waarop de roman leek af te stevenen. Maar dit werd ook een tegenvaller. Toch is Een Week in December bij momenten een interessant boek. Vooral de gedeelten met de jonge moslimterrorist Hassan en de eenzame, maar intelligente advocaat Gabriel konden me boeien. Maar al bij al vind ik het beeld dat Faulks van de huidige maatschappij schept een beetje te somber.

Een Week in December – oorspronkelijke titel: A Week in December – verscheen bij uitgeverij Promotheus (2010) en telt 415 blz. Vertaling: Mario Molegraaf.

Roberto Saviano - Gomorra

2010-02-01T20:39:00.002+01:00

Openingszin: "De container begon te slingeren terwijl de hijskraan hem op het schip hees."
Blz. 100: "Ze moesten eigenlijk zijn broer Gennaro doodschieten, de vermoedelijke vriend van Raffaele Amato."
Score: ****

Hij leeft in saaie, anonieme hotelkamers en ‘geniet’ permanente politiebescherming. En dat allemaal omdat hij een boek schreef waarin hij van naaldje tot draadje de criminele praktijken van de Napolitaanse maffia, de camorra, blootlegt. Roberto Saviano moet geweten hebben dat de camorristen dit niet blauwblauw zouden laten. De Italiaanse auteur is met andere woorden een moedig man. Hij móest zijn verhaal gewoonweg aan de wereld vertellen. Als Napolitaan maakte hij misdrijven van de camorra van dichtbij mee. In Gomorra maakt hij komaf met het geromantiseerde beeld van de maffia in films en series als The Godfather, Scarface en The Sopranos.

Roberto Saviano licht op een boeiende manier erg gedetailleerd de camorra door. Opmerkelijk is de moderne organisatiestructuur die mijlen ver afstaat van de Siciliaanse Cosa Nostre. En het zijn niet alleen drugs waarmee de clans zich verrijken, maar ook haute couture, onroerend goed, wapens… wat ook maar geld in het laatje brengt. Erg schokkend is het laatste hoofdstuk over illegaal, giftig afval. Saviano legt ook uit het komt dat de camorra door de plaatselijke bevolking wordt gedoogd.

Dat de camorra niet op een mensenleven meer of minder kijkt, maakt de bloedige clanoorlog die in 2004 begon duidelijk. Honderden camorraleden vonden de dood, maar ook heel wat onschuldigen. Saviano: “De camorra heeft meer gemoord dan de Siciliaanse maffia, meer dan de ‘ndrangheta, meer dan de Russische maffia, meer dan de Albanese families, meer dan de som van de doden die gemaakt zijn door de ETA in Spanje en de IRA in Ierland, meer dan de Rode Brigades (…). De camorra heeft het meest gemoord van iedereen.” En het verbaast Saviano dat daarover in de buitenlandse media zo weinig ophef wordt gemaakt, terwijl die misdrijven toch in het hart van Europa plaatsvinden.

Gomorra werd in 2008 verfilmd door Matteo Garrone. Op zich stelt de film niet zo veel voor – het boek is schokkender en overtuigender – maar is een mooie aanvulling op het onthutsende relaas van Saviano.

Gomorra verscheen bij uitgeverij Rothschild & Bach (2007) en telt 351 blz. Vertaling: Karoline Sabbatino-Heybroek en Elke Parsa.

Gelezen in 2009

2010-01-13T16:44:00.003+01:00

Veel besprekingen schreef ik niet in 2009, maar ik probeer het een beetje goed te maken met dit overzichtje van de boeken die ik in 2009 heb gelezen:

Ben Elton - Blind Faith (2007)
***1/2
Elton schrijft zijn eigen '1984'. Minder humor dan dat we van hem gewend zijn, maar weer een vlot leesbaar maatschappijkritisch boek

P.D. James - A Taste for Death (1986)
***
Degelijke, klassieke detective met aandacht voor de kleine kantjes van de mens.

Steven Galloway - De cellist van Sarajevo (2008)
****
Lees de bespreking

Ian Rankin - De rechtelozen (2004)
***1/2
Weer een rauwe en spannende Rebus.

György Dragomán- De witte koning (2005)
****
Het Roemenië van de jaren tachtig gezien door de ogen van een 11-jarig jongetje. Wat onsamenhangend, maar wel aangrijpend.

Karin Fossum - De nacht van vier november (2003)
***
Stilistisch en inhoudelijk een beetje mager

Fred Vargas - De eeuwige jacht (2006)
****1/2
Misschien wel de beste Vargas die ik las. Eigenzinnige misdaadroman met kleurrijke hoofdpersonages

Arto Paasilinna - De zomer van de vrolijke stieren (1991)
****
Lees de bespreking

Stephen Fry - Making History (1996)
***1/2
Beetje vergezochte plot, maar niettemin een originele roman. En een Fry is altijd vermakelijk.

Tom Rob Smith - Kolyma (2009)
**
Lees de bespreking

Richard Farr - Keizers van het ijs (2008)
****
Lees de bespreking

Rudi Rotthier en Edmund O'Hanlon - Over God, Darwin en Natuur (2009)
****
Lees de bespreking

Ben Elton - Past Mortem (2004)
***1/2
Wat voorspelbare, maar niettemin vermakelijke misdaadroman.

Tom Holland - Rubicon (2003)
****
Boeiend relaas over het einde van de Romeinse republiek.

Reginald Hill - Pictures of Perfection (1994)
***
Een wat luchtigere Dalziel & Pascoe. Minder dan de vorige boeken.

Stieg Larsson - Mannen die vrouwen haten (2005)
***1/2
Het verhaal had in half zoveel bladzijden verteld kunnen worden. Plot is boeiend en de hoofdpersonages zijn interessant.

Jim Kelly - Death Wore White (2008)
**
Lees de bespreking

Brigitte Aubert - Het krijsen van de bossen (1996)
****
Origineel, spannend en aangrijpend.

Ruth Rendell - A Judgement in Stone (1977)
****
Wie de moord gaat plegen verklapt Rendell al in de eerste zin. Toch is het spannend wegens het 'onafwendbare'.

Tim Krabbé - De renner (1978)
****
Verplichte lectuur voor elke wielerfan.

Philip Kerr - Een Berlijnse kwestie (1989)
***1/2
Eerste deel van de Berlijn-trilogie. Interessant wegens de setting (het Berlijn van het Olympische jaar 1936).

Tim Krabbé - Het gouden ei (1984)
**
Ondanks het verrassende einde nogal saai.

Herman Koch - Het diner (2009)
***1/2
Lees de bespreking

Ross Raisin - Aards paradijs (2008)
****
Lees de bespreking

Ben Elton – Gridlock (1991)
***1/2
Het verhaal heeft soms wat weg van een scenario van een B-film, maar de humor en de aanklacht tegen de autolobby en het steeds drukkend wordende verkeer zorgen ervoor dat het boek meer dan het lezen waard is.

Michael Robotham - Gebroken (2008)
***
Een wat minder boek van Robotham. Verhaal kon me niet altijd boeien.

José Saramago - De tocht van de olifant (2008)
****
Wat luchtiger boek van de Portugese Nobelprijswinnaar, maar als vanouds met veel humor verteld.

Stieg Larsson - De vrouw die met vuur speelde (2006)
***
Verhaal is iets minder boeiend dan het eerste deel en af en toe gaat Larsson flink uit de bocht. Figuur van Lisbeth Salander wordt wat ongeloofwaardig, en dat is jammer.

David Benioff - Stad der dieven (2008)
***
Lees de bespreking

Nick Cave - The death of Bunny Munro (2009)
***
Lees de bespreking

Henning Mankell - De terugkeer van de dansleraar (2000)
***1/2
Wallander kon nogal zagen, maar van Stefan Lindman word je nog minder vrolijk. Met reden, want hij heeft kanker, maar door zijn constante negatieve en onzekere gedachten, is De Terugkeer van de Dansleraar een wat deprimerend boek geworden. Plot is ok.

Paolo Giordano - De eenzaamheid van de priemgetallen (2008)
****1/2
Onvergetelijk boek over de onmogelijkheid van een liefde.

Henning Mankell - Italiaanse schoenen (2006)
****
Mooi geschreven en aangrijpend. Vooral de eerste helft van het boek is sterk.

Tom Holland - De gang naar Canossa (2008)
****
Boeiend geschiedenisboek over de paar eeuwen voor en na het jaar 1000.

Paul Witteman – Erfstukken (2006)
***1/2
Interessant boekje over Wittemans liefde voor muziek.

Martin Bril - De kleine keizer (2008)
***1/2
Bril vertelt over zijn passie voor Napoleon. Interessant en leerrijk.

Cormac McCarthy - The Road (2006)
****
Erg pessimistisch, postapocalyptisch boek in een van alle smuk ontdane schrijfstijl. Beklijvend.

Roberto Saviano - Het tegenovergestelde van dood (2007)
***1/2
Twee mooi geschreven kortverhalen. Fijne kennismaking met Saviano.

Paul Auster – Onzichtbaar (2009)
***
Knap geschreven, en aanvankelijk erg boeiend, maar uiteindelijk leidt het verhaal nergens naar toe, of ik heb een en ander niet goed begrepen.

Kate Summerscale - De vermoedens van Mr Wicher. De moord in Road Hill House (2008)
**1/2
Bij momenten interessant (tijdsbeeld, opkomst eerste detectiveverhalen,…), maar te wijdlopig en te veel aandacht voor details om te blijven beklijven.

Nick Cave - The Death of Bunny Munro

2009-10-14T20:15:00.003+02:00

Openingszin: "'I am damned,' thinks Bunny Munro in a sudden moment of self-awareness reserved for those who are soon to die."
Blz. 100: "His face is laddered by the sunlight that pours through the half-open Venetian blinds and he is forced to squint and his bright, little eyes sink into his face."
Score: ***

Zangers die zich aan een roman wagen, meestal loopt dit slecht af. Maar met Nick Cave mag je zonder meer ervan uitgaan dat hij met iets leesbaar voor de pinnen komt. Vele van zijn songteksten zijn immers kleine, boeiende verhaaltjes op zich. Bovendien is hij niet aan zijn proefstuk toe. Twintig jaar geleden debuteerde King Ink met het epische And the Ass Saw the Angel. Zijn nieuwe roman, The Death of Bunny Munro is andere koek.

Bunny Munro is een aan seks verslaafde handelsreiziger. Na de plotse dood van zijn vrouw Libby moet hij zich in zijn eentje over zijn zoontje ontfermen. Hij vindt er niets beters op dan Bunny Junior mee te nemen wanneer hij de stad doorkruist om aan talloze huisvrouwen zijn cosmeticaspullen te slijten. Terwijl Bunny Junior braaf in de auto wacht en in zijn onafscheidelijke encyclopedie leest, wendt zijn vader al zijn charmes aan om van bil te kunnen gaan met zijn klanten.

The Death of Bunny Munro staat bol van de wrange humor, vulgaire taal en ranzige seksscènes, maar is al bij al toch een aangrijpend en emotioneel boek over een bijzondere vader-zoonrelatie. Bunny is een zielige figuur – zo trapt hij het midden in de begrafenismis van zijn vrouw het af om in het toilet te gaan masturberen – en heeft eigenlijk psychologische hulp nodig. Hij lijkt onaangedaan door de dood van zijn vrouw, maar is dit zijn manier om het drama te verwerken? Ondanks zijn steeds vreemdere gedrag, blijft zijn zoontje naar hem opkijken.

Het haast bijbelse taalgebruik uit And the Ass Saw the Angel laat Nick Cave dit keer achterwege. Zijn proza is direct en to the point, maar Cave schudt toch een aantal mooie omschrijvingen uit zijn mouw. Achteraan het boek verontschuldigt Nick Cave zich bij Kylie Minogue en Avril Lavigne (ik heb moeten googelen om te weten te komen wie dat mens is – ik word oud…). Lees het boek om te weten waarom.

Al bij al had ik toch iets meer van het boek verwacht. Het einde vond ik nogal overdreven en klef en eigenlijk is het verhaal toch maar magertjes.

Van The Death of Bunny Munro – oorspronkelijk bedoeld als een scenario voor een speelfilm – werd ook een audioboek uitgegeven waarin Nick Cave het verhaal voorleest. Al ben ik iets meer geïnteresseerd in de Duitse versie, voorgelezen door niemand minder dan Blixa Bargeld, opperhoofd van de Einstürzende Neubauten en vroeger lid van de begeleidingsgroep van Nick Cave, The Bad Seeds.

The Death of Bunny Munro verscheen bij uitgeverij Canongate (2009) en telt 278 blz. Het boek werd ook in het Nederlands uitgegeven bij uitgeverij Meulenhoff.

David Benioff - Stad der Dieven

2009-09-30T19:54:00.002+02:00

Openingszin: "Mijn grootvader, de messenvechter, doodde nog voor zijn achttiende verjaardag twee Duitsers."
Blz. 100: "De volgende ochtend stonden we voor een gebouw twee straten bij de Narvapoort vandaan naar een torenhoge poster van Zjdanov te staren."
Score: ***

Het is 1942 en de winter teistert Leningrad. De Duitsers hebben de stad omsingeld en de inwoners hebben het zwaar. Meer nog dan de veelvuldige bombardementen is het de honger die velen van hen de dood injaagt. Na wat spullen van een dode Duitse soldaat te hebben gepikt, wordt de jonge Lev opgepakt. In de cel ontmoet hij de iets oudere Kolja, die verdacht wordt van desertie. Beide gaan ervan uit dat ze voor het executiepeloton zullen moeten verschijnen, maar de kolonel is hen goedgezind. Ze krijgen vijf dagen om een dozijn eieren te vinden, bestemd voor de bruidstaart van zijn dochter. Geen eieren betekent de kogel. Maar waar zijn er in Leningrad, waar zelfs alle duiven, katten en honden zijn verorberd, nog eieren te vinden? Lev en Kolja hebben geen keuze en beginnen aan hun bizarre queeste.

Stad der Dieven is een bijzonder boek. Het is enerzijds een vrolijke schelmenroman, maar gaat anderzijds de gruwelen van de oorlog niet uit de weg. De Amerikaanse auteur David Benioff schetst een overtuigend beeld van de leefomstandigheden in het belegerde Leningrad. Maar het verhaal wordt toch vooral gedragen door de twee hoofdrolspelers die elkaars tegenpolen zijn. Lev is een verlegen joodse jongen wiens vader, een beroemd schrijver, door de NKVD werd opgepakt. Kolja daarentegen is een zelfverzekerde praatvaar en rokkenjager.

Ondanks het wat ongeloofwaardige uitgangspunt dat je eerder verwacht in een strip van Jommeke, en het gebrek aan diepgang, is Stad der Dieven een boeiende en vlotgeschreven roman die je moeilijk kan wegleggen. Dat Benioff nogal filmisch schrijft, is geen toeval. Hij schreef onder meer het scenario voor films als Troy, The Kite Runner en X-Men Origins: Wolverine. Het zou me dus niets verwonderen mocht Stad der Dieven ook ooit verfilmd worden. De zevende symfonie van Dmitri Shostakovich zou de ideale soundtrack zijn.

Stad der Dieven - oorspronkelijke titel City of Thieves - verscheen bij uitgeverij Signatuur (2009) en telt 319 blz. Vertaling: Sandra van de Ven.

Ross Raisin - Aards Paradijs

2009-08-25T20:35:00.003+02:00

Openingszin: "Wandelaars. Mafkezen met roze en groene petten op. En het was niet eens koud."
Blz. 100: "Vijftig cc bromvliegvaccin en hij zou wel anders piepen."
Score: ****

Sinds hij drie jaar geleden van school werd gestuurd, werkt de 19-jarige Sam Marsdyke op de schapenboerderij van zijn ouders in de North York Moors, een uitgestrekt heidegebied in het noorden van het Engelse Yorkshire. Vrienden heeft hij niet. Wanneer hij zijn vader niet helpt op de boerderij, vult hij zijn tijd met wandelen, gesprekken voeren met de schapen en de stuipen op het lijf jagen van de vele wandelaars. Sam heeft geen hoge dunk van de toeristen, maar erger zijn de stadslui die steeds meer boerderijen in de streek opkopen om op de buiten te kunnen wonen. Toch kan Sam het goed vinden met de jonge, rebelse dochter van de nieuwe stadse buren. Een vriendschap die ontaardt in een nachtmerrie.

Lang is het onmogelijk om geen sympathie te koesteren voor Sam Marsdyke, de outcast die door niemand geliefd is, zelfs niet door zijn ouders. Zijn onbevangen en humoristische kijk op de wereld rondom hem werken erg aanstekelijk. Maar naarmate het boek vordert moeten we schoorvoetend toegeven dat er toch iets aan hem scheelt. Ross Raisin, die met Aards Paradijs debuteerde, zette met andere woorden een heel interessant hoofdpersonage op papier.

Hoewel het verhaal wat te rechtlijnig is om van een echte topper te spreken, is Aards Paradijs een knap debuut. Raisins beschrijvingen van de natuurpracht zijn heel overtuigend. De vele humor zorgt ervoor dat het boek niet te zwaar op de hand ligt. Een auteur om in het oog te houden.

Aards Paradijs - oorspronkelijke titel God’s Own Country - verscheen bij uitgeverij Nieuw Amsterdam (2008) en telt 239 blz. Vertaling: Marion Op den Camp.

Herman Koch - Het Diner

2009-08-13T15:28:00.005+02:00

Openingszin: "We gingen eten in het restaurant."
Blz. 100: "Ongetwijfeld hadden ze hem nogmaals voor het fotomoment willen bedanken, Serge was inderdaad een en al voorkomendheid geweest, naadloos was hij van een op zijn privacy gestelde eter in zijn rol van landelijk bekend gezicht geschoten: een landelijk bekend gezicht dat altijd zichzelf was gebleven, heel gewoon, een mens zoals jij en ik, iemand die je altijd en overal kon aanschieten omdat hij zichzelf niet op een voetstuk plaatste."
Score: ***

Vier personen zitten samen aan tafel in een duur restaurant. Serge, algemeen beschouwd als de volgende nieuwe minister-president van Nederland, zijn broer Paul en hun beide vrouwen, Babette en Claire. Paul zit er erg tegen zijn zin, want alweer ergert hij zich aan zijn zelfingenomen broer. Maar nog meer vreest hij dat het gesprek over hun kinderen zal gaan. Die hebben iets uitgestoken wat grote gevolgen kan hebben voor hun toekomst. Tussen beide echtparen bestaat er echter geen eensgezindheid over hoe ze hierop moeten reageren.

Herman Koch, ook bekend van de televisieserie Jiskefet, schreef met Het Diner een boeiend boek met een ietwat onbevredigend einde. Vooral het begin is erg vermakelijk. Via Paul stelt Koch er het overdreven chique gedoe van sterrenrestaurants en de kleine porties die je er krijgt aan de kaak. Ook de holle frasen van politicus Serge worden met de grond gelijk gemaakt.

Jammer genoeg is Serge een wat te karikaturaal personage. Veel beter uitgewerkt is de persoon van Paul. In het begin is hij de ‘goede’. Zijn kritiek op het restaurant en zijn broer is heel herkenbaar. Maar naarmate de roman vordert, leren we een andere kant van Paul kennen, een kant die niet zo fraai is. In die zin deed hij me een beetje aan het hoofdpersonage van Sebastian Faulks’ Engleby denken.

Hoewel Het Diner zich hoofdzakelijk in het restaurant afspeelt – weliswaar afgewisseld met een aantal flashbacks – is het boek best wel spannend. Het duurt een tijdje voor we te weten komen wat de zonen van Serge en Paul nu eigenlijk op hun kerfstok hebben. Door de goede plot en de vlotte schrijfstijl is Het Diner dan ook een boek dat je moeilijk kan wegleggen. Minpunt vond ik echter de flashbacks in het midden van het boek die de schwung wat uit het verhaal haalden. En van het einde had ik ook wat meer verwacht. Niettemin is Het Diner een boeiende roman die belangrijke thema’s aanhaalt als zinloos geweld, verantwoordelijkheid en… slechte restaurants.

Het Diner verscheen bij uitgeverij Anthos (2009) en telt 301 blz.

Jim Kelly – Death Wore White

2009-07-30T21:10:00.002+02:00

Openingszin: "The Alfa Romeo ran a lipstick-red smear across a sepia landscape."
Blz. 100: "The driver had failed to negotiate the narrow ramp to ground level and clipped one of the concrete pillars, spilling broken glass from a headlamp on the ground."
Score: **

Een wegomlegging nabij de Engelse kustplaats King’s Lynn noopt acht auto’s een afgelegen, weinig gebruikt weggetje te nemen om op hun bestemming te geraken. Helaas zal hen dit niet lukken, want een omgevallen boom verspert de weg. Tot overmaat van ramp steekt er een sneeuwstorm op, zodat er voor de inzittenden niets anders opzit dan te wachten tot de storm gaat liggen alvorens rechtsomkeert te kunnen maken. Wanneer de politie een kijkje komt nemen, blijkt de bestuurder van de voorste wagen dood achter het stuur te zitten. Hij is vermoord, maar door wie en vooral hoe? Want niemand in de auto’s achter hem heeft iets gezien. Bovendien is er rond de wagen geen enkele voetafdruk in de sneeuw te bespeuren…

De Brit Jim Kelly schreef al enkele misdaadromans, maar met Death Wore White begint hij aan een nieuwe serie met de jonge Peter Shaw en zijn oudere assistent George Valentine in de hoofdrol. Valentine werkte vroeger samen met Peters vader, die onlangs overleed. De laatste zaak waaraan ze werkten, bracht hen in een slecht daglicht. Tot groot ongenoegen van Valentine begint Peter Shaw die oude zaak opnieuw op te rakelen. Dit wordt de rode draad binnen deze reeks. Want tussendoor moeten er moorden opgelost worden. Niet alleen die op de bestuurder van de wagen – een soort gesloten kamer-mysterie – maar er duiken nog meer lijken op.

Jim Kelly heeft een aangename schrijfstijl, die wat literairder is dan die van zijn collega-misdaadschrijvers. Toch kon Death Wore White me niet helemaal overtuigen. Het uitgangspunt is meer dan interessant – de reden waarom ik het boek kocht – maar hoe de zaak uiteindelijk in elkaar zit, is te gekunsteld en weinig geloofwaardig. Erger is nog dat het hoofdpersonage, Peter Shaw, me warm noch koud laat. Hij is niet sympathiek, niet antipathiek, kortom geen persoonlijkheid waarmee je meeleeft. Gelukkig is het karakter van George Valentine wat sterker uitgewerkt.

Death Wore White begint sterk, maar maakt de verwachtingen niet helemaal waar. Niet echt een aanrader dus. Het boek verscheen ook in het Nederlands bij uitgeverij De Fontein onder de titel De dood ging in wit gekleed (dit bekt toch heel wat minder goed dan de Engelse titel).

Death Wore White verscheen bij uitgeverij Penguin Books (2008) en telt 390 blz.

Rudi Rotthier en Redmond O’Hanlon – Over God, Darwin en Natuur

2009-05-17T19:21:00.003+02:00

Openingszin: "Hij wacht aan de andere kant van de tralies."
Blz. 100: "Chatwin interviewde niet zozeer."
Score: ****

Wanneer twee globetrotters elkaar ontmoeten, zou je verwachten dat ze elkaar de loef proberen af te steken door het vertellen van de meest spectaculaire anekdotes. Maar Rudi Rotthier en Redmond O’Hanlon zijn elkaars tegenpolen. Rotthier luistert en registreert. O’Hanlon doet waarin hij uitblinkt: zijn publiek entertainen met vermakelijke en interessante verhalen. “Ik kan ternauwernood een koolmees van een roodborstje onderscheiden terwijl Redmond al bij het ontwaken weet welke vogel hem wakker fluit”, laat Rudi Rotthier zich ontvallen. Nog een verschil tussen beide schrijvers.

Rudi Rotthier logeert tien dagen bij de Brit met de bakkebaarden, bekend van boeken als Naar het Hart van Borneo, Tussen Orinoco en Amazone en Congo. O'Hanlon toont de Belg plaatsen in Engeland die in zijn leven belangrijk zijn geweest. Over God, Darwin en Natuur is daarmee eerder een biografie van O'Hanlon, dan een dissertatie over Darwin.

Over God, Darwin en Natuur is een wat ongestructureerd boek, maar dit past eigenlijk wel bij de persoon van O'Hanlon, die voortdurend van de hak op de tak springt en bij het vertellen van een verhaal snel is afgeleid, bijvoorbeeld wanneer hij ergens een vogel ziet. Het boeiendste fragmenten zijn die waarin hij over zijn jeugdjaren vertelt. Zijn vader was dominee. Zijn moeder haatte boeken, ze vond die bedreigend. Op een dag verbrandt ze alle boeken die Redmond bezit. O'Hanlon las On the Origin of Species van Darwin stiekem in bed en verloor daarmee meteen zijn geloof in God. Wanneer Redmond op een internaat zit, zijn leraars die leerlingen betasten en lijfstraffen uitdelen de gewoonste zaak van de wereld.

Over God, Darwin en Natuur is een atypische biografie die een ode is aan het verteltalent van O’Hanlon, maar ook een mooi beeld schetst van hoe het was op te groeien in het Engeland van vijftig jaar geleden. Ik had eerlijk gezegd nog nooit iets van Redmond O’Hanlon gelezen, maar door dit aangename boek ben ik echt wel benieuwd geworden naar zijn werk.

Over God, Darwin en Natuur verscheen bij uitgeverij Atlas (2009) en telt 254 blz.

Steven Galloway – De Cellist van Sarajevo

2009-05-12T21:36:00.003+02:00

Openingszin: "De granaat suisde gierend omlaag en spleet moeiteloos lucht en hemel."
Blz. 100: "Het is dus zaak om eerst degene te elimineren die waarschijnlijk van plan is op jou te schieten."
Score: ****

Elke namiddag, om vier uur precies, verschijnt hij uit zijn appartement, haalt zijn cello boven en speelt het Adagio van Albinoni. Precies op de plek waar tweeëntwintig mensen werden gedood door een granaat terwijl ze in de rij stonden om brood te kopen. De cellist speelt evenveel dagen als er slachtoffers vielen. De celloklanken steken schril af tegen de normale geluiden die in het belegerde Sarajevo te horen zijn: geweerschoten, granaatinslagen en mortiergeknal.

In De Cellist van Sarajevo volgen we gedurende tweeëntwintig dagen het leven van drie inwoners van de stad. De jonge vrouw Pijl verdedigt als uitstekend sluipschutter de stad tegen de belegeraars. Bakker Kenan trekt beladen met jerrycans naar de andere kant van de stad om drinkwater in te slaan. Dragan, die zijn vrouw en zoon net op tijd naar het buitenland heeft kunnen sturen, gaat de straat op om brood te kopen. Uiteraard leidt Pijl een gevaarlijk leven. Maar ook Kenan en Dragan zijn hun leven niet zeker. Zich op straat begeven betekent hopen dat ze niet in het vizier genomen worden door een van de vele sluipschutters die zich in de bergen rond Sarajevo bevinden.

De Cellist van Sarajevo is een aangrijpende roman die erg overtuigend het leven in het belegerde en verwoeste Sarajevo schetst. Iets alledaags als het oversteken van een kruispunt is vergelijkbaar met het spelen van Russische roulette. Opmerkelijk is dat de auteur, Steven Galloway, een Canadees is, die dus de belegering van Sarajevo niet in levenden lijve heeft meegemaakt. Dit blijkt helemaal niet uit het boek dat leest als een ooggetuigenverslag. Galloway heeft zich duidelijk goed gedocumenteerd. Door het leven in de stad te vertellen vanuit drie verschillende invalshoeken (en generaties), toont hij een geloofwaardig beeld van het alledaagse leven in Sarajevo dat van april 1992 tot februari 1996 het langste beleg van een stad in de moderne geschiedenis te verduren kreeg.

De cellist van Sarajevo heeft trouwens echt bestaan. Galloway liet zich inspireren op Vedran Smajlović, waarvan een foto op de cover van het boek staat. Smajlović was naar verluidt niet echt blij was met zijn optreden in de roman. Niettemin schreef Steven Galloway een knap boek dat nog lang blijft nazinderen.

De Cellist van Sarajevo - oorspronkelijke titel The Cellist of Sarajevo - verscheen bij uitgeverij Podium (2008) en telt 239 blz. Vertaling: Gerda Baardman en Wim Scherpenisse.

Richard Farr – Keizers van het IJs

2009-05-06T21:39:00.003+02:00

Openingszin: "Lekkere hapjes en spelletjes. Plakjes cake en flarden winters zonlicht. Cadeautjes van mijn zusjes, met mooie linten eromheen. In een huis op het Engelse platteland, op de tweede dag van de twintigste eeuw, vier ik mijn veertiende verjaardag."
Blz. 100: "In de drie weken dat we moeizaam onderweg waren naar Cape Crozier veranderden de manieren waarop we in onze slaapzakken lagen bijna voortdurend."
Score: ****

Een van de beste reisverhalen ooit geschreven is The Worst Journey in the World van Apsley Cherry-Garrard. Een kanjer van een boek dat heel minutieus de legendarische, maar noodlottige expeditie naar Antarctica van de Brit Robert Falcon Scott in 1910-1912 uit de doeken doet. De titel verwijst naar de minder bekende trektocht die Cherry-Garrard, samen met Edward Wilson en Henry ‘Birdie’ Bowers, zelf maakte. Een vijf weken durende tocht die hen bijna het leven kostte.

The Worst Journey in the World is geen gemakkelijk boek, ook al omdat hij niet in het Nederlands verschenen is. Maar gelukkig is er Richard Farr, die op basis van het relaas van Apsley Cherry-Garrard een spannende, vlotlezende avonturenroman schreef, bestemd voor jong en oud. Farr vertelt het verhaal vanuit het standpunt van Cherry-Garrard, die tot zijn eigen verbazing met de expeditie van Scott mee mag naar Antarctica. Als onervaren jongeling voelt hij zich aanvankelijk het vijfde wiel aan de wagen, maar door zijn enthousiasme en werkijver wordt hij al snel door iedereen gerespecteerd.

Wanneer zoöloog Edward ‘Bill’ Wilson putje winter naar een kolonie keizerspinguïns op Cape Crozier wilt trekken om er bebroede eieren van de dieren te gaan halen, neemt hij Cherry-Garrard en ‘Birdie’ Bowers mee. Een gevaarlijke onderneming van bijna 100 kilometer lang, grotendeels in nog onbekend gebied en dat allemaal in volle duisternis. Tijdens de poolnacht laat de zon zich maandenlang niet zien. Keizerspinguïns zijn de enige vogels in Antarctica die in deze gure periode hun eieren uitbroeden. Het trio moet sneeuwstormen en temperaturen tot min 61° Celsius doorstaan.

Mocht Keizers van het IJs een pure fictieroman zijn, dan zou ik Richard Farr beschuldigd hebben van het schrijven van een ongeloofwaardig verhaal. Maar alles wat in het boek staat is echt gebeurd, en dat maakt het doorzettingsvermogen en het voortdurende optimisme van vooral Wilson en Bowers des te bewonderenswaardig.

Richard Farr gaat ook in op de tocht naar de geografische zuidpool van Robert Falcon Scott later dat jaar. Op de terugweg sterven Scott, Bowers, Wilson, Lawrence Oates en Ted Evans van honger en uitputting. Apsley Cherry-Garrard hoort bij het team dat op zoek gaat naar de vermiste expeditieleden. Het verhaal van de ontdekking van de tent, met daarin de lichamen van Scott, Bowers en Wilson, is erg aangrijpend.

Ook al kende ik het verhaal al, Keizers van het IJs liet me niet los en ik las het boek bijna in één ruk uit. Richard Farr schrijft met veel humor. De karakters van vooral Cherry-Garrard, Wilson en Bowers zijn goed uitgewerkt, waardoor het echt mensen van vlees en bloed zijn. Kaarten, foto’s en informatieve fiches geven de nodige duiding bij het verhaal. Enkel de vele voetnoten storen wat. Kortom een sterk boek en een aanrader van iedereen die van spannende avonturenromans en reisverhalen houdt.

Keizers van het ijs - oorspronkelijke titel Emperors of the Ice, A True Story of Disaster and Survival in the Antarctic - verscheen bij uitgeverij De Fontein (2008) en telt 192 blz. Vertaling: Jeske Nelissen.

Tom Rob Smith - Kolyma

2009-05-04T22:26:00.005+02:00

Openingszin: "Tijdens de Grote Vaderlandse Oorlog had hij ter verdediging van Stalingrad de brug bij Kalatsj verwoest, ruim vijftig fabrieken met dynamiet opgeblazen zodat er slechts puinhopen van waren overgebleven en talloze onverdedigbare raffinaderijen in brand gestoken, zodat torens van brandende olie boven het landschap oprezen."
Blz. 100: "De jongen kwam alweer overeind en bereidde zich voor op een volgende sprong naar de ladder."
Score: **

Vorig jaar verraste de Brit Tom Rob Smith met zijn ijzersterke debuut Kind 44, een thriller die zich in de stalinistische Sovjetunie afspeelde. Ook in zijn tweede boek, Kolyma, speelt Leo Demidov de hoofdrol. Een MGB-agent is hij niet meer. Hij leidt nu het Bureau Moordzaken in Moskou. De tijden in de Sovjetunie zijn echter veranderd. Stalin is dood en Nikita Chroesjtsjov beschuldigt op het 20e partijcongres op 23 februari 1956 Stalin openlijk van massamoord tijdens de grote zuiveringen. Meteen profiteren enkelen ervan om alle ex- en actieve officieren van de staatsveiligheid te confronteren met hun gewelddadige verleden. Duizenden onschuldigen hebben ze naar de goelagkampen gestuurd en nu is het tijd voor vergelding. De vrouw van een priester die Leo zeven jaar eerder arresteerde, neemt wraak door zijn geadopteerde dochter Zoya te ontvoeren. Leo krijgt haar pas terug als hij de priester terughaalt uit een werkkamp in het verre en barre Kolyma. Omdat Leo geen MGB-agent meer is, moet hij dit in het geheim doen en zich voordoen als gevangene…

Het interessante aan Kolyma is, net als in Kind 44, de plaats en het tijdperk waarin het verhaal zich afspeelt. Maar waar Tom Rob Smith in Kind 44 voldoende tijd en ruimte uittrok om het verhaal historisch te situeren, zonder dat de plot er onder leed, beperkt hij in Kolyma de geschiedkundige duiding tot het minimum. Het moest en zou een thriller worden en daar gaat Tom Rob Smith ernstig uit de bocht. Door elke scène bol te willen doen staan van de spanning, maakt hij het verhaal naarmate het boek vordert steeds ongeloofwaardiger. Leo trekt undercover op een schip naar Kolyma en komt natuurlijk in een zware storm terecht. In het kamp zelf loopt ook alles mis wat er mis kan gaan. En zo gaat het maar verder, waardoor je op den duur al kan raden wat er gaat gebeuren. Uiteraard valt het vliegtuig waarin hij zit zonder brandstof…

Ook het tweede deel van het boek, dat zich in Boedapest afspeelt tijdens de Hongaarse opstand in 1956, kon me door de vele ongeloofwaardige scènes weinig boeien. Ondanks het toch wel interessante begin, is Kolyma uiteindelijk een ontgoochelend boek geworden dat lang niet het niveau haalt van Kind 44. En dat is jammer.

Kolyma - oorspronkelijke titel The Secret Speech - verscheen bij uitgeverij Anthos (2009) en telt 420 blz. Vertaling: Irving Pardoen.

Arto Paasilinna – De Zomer van de Vrolijke Stieren

2009-04-20T22:49:00.004+02:00

Openingszin: "De zomer was neergestreken in Finland, over het hele land, het hele volk."
Bladzijde 100: "Bij landmetingswerkzaamheden was het soms nodig om stenen en ander klein spul tot ontploffing te brengen, maar ditmaal zat er groter vuurwerk aan te komen."
Score: ****

Een literair jaar is niet compleet zonder een nieuw vertaald boek van Arto Paasilinna. Daarom ook mijn oneindige dank aan uitgeverij Wereldbibliotheek om regelmatig werk van de Fin uit te geven. En was De Tien Minnaressen wat ontgoochelend, dan is het pas verschenen De Zomer van de Vrolijke Stieren weer een voltreffer.

Taxichauffeur Seppo Sorjonen, die we nog kennen van het magistrale De Zelfmoordclub, heeft op een dag een vreemde klant. De oude Taavetti Rytkönen lijdt aan dementie en weet niet meer waar hij woont. Erg vindt hij dit niet. Hij trakteert zichzelf op een rondreis doorheen Finland, met Sorjonen, tegen wil en dank, als compagnon. Het duo verzeilt in de ene na de andere idiote situatie, waarbij ze onder meer een bejaard boerenkoppel, een Albanese en Bosnische hotelmeter en een groep veganistische Françaises betrekken. En niet te vergeten een kudde elandenstieren…

De Zomer van de Vrolijke Stieren is een hilarische schelmenroman, die je van begin tot einde met de glimlach leest. Al zijn sommige fragmenten redelijk absurd, toch slaagt meesterverteller Paasilinna alles aannemelijk te maken. Net als in zijn andere werk bulkt het boek van de maatschappijkritiek, maar door het vermakelijke relaas komt dit nooit belerend over. Heerlijk boek!

De Zomer van de Vrolijke Stieren - oorspronkelijke titel Elämä lyhyt - verscheen bij uitgeverij Wereldbibliotheek (2009) en telt 191 blz. Vertaling: Annemarie Raas.

Philip Kerr – De Een van de Ander

2008-12-14T16:35:00.004+01:00

Openingszin: "Ik weet nog dat het die septembermaand prachtig weer was. 'Hitlerweer' werd het genoemd"
Bladzijde 100: "De tweede foto toonde een ander beeld: een iets dikkere Warzok, met een onderkin die over zijn boord bolde, gaf een hand aan een stralende Heinrich Himmler."
Score: ****

Vlak na de Tweede Wereldoorlog is Duitsland niet alleen een bezet land. Het is ook een verwoest land, waarin de bewoners in het reine proberen te komen met zichzelf. Maar er zijn ook de zwarte markt, de vluchtende oorlogsmisdadigers en het onaangename gevoel dat iedereen die je op straat tegenkomt, misschien wel duizenden doden op zijn geweten heeft. Dat is de achtergrond van De Een van de Ander, waarin oud-politieman en ex-ss’er Bernie Gunther de kost probeert te verdienen als privédetective. Dat lukt aardig, want tijdens de oorlog zijn er vele mensen vermist geraakt en Gunther, die vertrouwd is met de Duitse bureaucratie, heeft weinig moeite om uit te zoeken of deze of gene persoon nog in leven is. Maar de problemen beginnen wanneer Britta Warzok zijn kantoor binnenstapt. Zij wil weten wat er van haar man geworden is. Het liefst hoort ze slecht nieuws, want haar man was tijdens de oorlog actief in het vernietigingskamp Lemberg-Janowska en ze wil daarom niets meer met hem te maken hebben. Warzok heeft haar oog laten vallen op een andere vent, maar wil als katholieke vrouw enkel met hem trouwen als haar echtgenoot dood is. Gunther gaat op onderzoek uit en wordt binnen de kortste keren zelf opgejaagd wild.

De Een van de Ander is niet het eerste boek waarin Bernie Gunther de hoofdrol speelt. De vorige heb ik nog niet gelezen, maar dit bleek ook niet nodig zijn om dit verhaal te kunnen volgen. De figuur van Gunther is niet echt origineel. Hij is een man van weinig woorden, maar pakt nu en dan uit met een cynische oneliner. Erg sympathiek is hij niet, maar dat is natuurlijk geen bezwaar. De Een van de Ander is een vlot geschreven roman, die over de nodige dosis humor bevat om de zware thematiek dragelijker te maken. Het boek moet het niet zozeer hebben van zijn spankracht, maar wel van zijn historische achtergrond. Het boek is deels gebaseerd op waar gebeurde feiten – zo doet onder meer Adolf Eichmann even mee – en geeft, misschien wel beter dan een droog geschiedenisboek, een mooi beeld van het Duitsland en Oostenrijk van vlak na de Tweede Wereldoorlog.

Mede door de aangename schrijfstijl van de Schot Philip Kerr ga ik in de toekomst zeker nog andere Bernie-Gunther-boeken lezen.

De Een van de Ander - oorspronkelijke titel The One From the Other - verscheen bij uitgeverij De Boekerij (2007) en telt 368 blz. Vertaling: Herman van der Ploeg.

Jirô Taniguchi en Masayaki Kusumi - De Wandelaar

2008-10-09T22:57:00.004+02:00

Enige tijd geleden is "onthaasting" eventjes een modewoord geweest. Maar zoals dat gaat in deze jachtige wereld werd al snelsnelsnel overgegaan naar een nieuw woord van de dag. Stilstaan is achteruitgaan in onze maatschappij. Noem me een dromer, een naïeveling of gewoonweg een luierik, maar ik houd graag eens halt om wat langer bij de eenvoudige dingen des levens stil te staan. Een van de redenen waarom ik fan ben van het werk van Jirô Taniguchi, waarin de sfeer van de films van Yasujiro Ozu nooit ver weg is.

In 1992 publiceerde Taniguchi Aruku Hito (L'Homme Qui Marche / The Walking Man), die je gerust de ultieme onthaastingsstrip kunt noemen. Een man observeert al wandelend de omgeving, meer stelde het scenario niet voor. Dialogen waren er ook nauwelijks. Hoe rustgevender kan je een strip maken?

Met De Wandelaar betreedt Taniguchi eenzelfde pad, al deed hij voor het scenario deze keer een beroep op Masayuki Kusumi. Van een echt verhaal is ook nu weer geen sprake. De Wandelaar bestaat uit acht uit het leven geplukte fragmenten. Het hoofdpersonage ontdekt de geneugten van het wandelen wanneer zijn fiets gestolen wordt. En zo komt hij op plekken in Tokio terecht die hij nooit eerder zag. Het grote verschil met Aruku Hito is dat De Wandelaar, in plaats van een ode aan de natuur, eerder een aanklacht is tegen het gebrek aan respect voor het verleden. De steeds uitbreidende hoofdstad versmacht de kleine winkeltjes, steegjes en volkse restaurants.

Het is wel jammer dat na het matige De Magische Berg nu weer een strip in het Nederlands verschijnt die niet ten volle het talent van Jirô Taniguchi toont. Want hoewel zeker het lezen waard, is De Wandelaar toch minder poëtisch en inspirerend dan Aruku Hito. Zo is de zwijgende helaas een commentaar spuiende wandelaar geworden. Het tekenwerk van Taniguchi is als vanouds verzorgd. Wat statisch, maar dat past wel bij deze slenterstrip. Ik ben dan weer minder enthousiast over de lelijke rasterinvulling van de zwart-wittekeningen.

Niettemin biedt De Wandelaar een mooi tegengewicht voor het mangageweld van een Berserk of een Death Note. Maar voor de ultieme Taniguchi-ervaring is het voor de stripliefhebber vol ongeduld op vertalingen van Haruka Na Machi He (Quartier Lointain), Chichi no Koyomi (Le Journal de mon Père), Inu wo Kau (Terre de Rêves), Keyaki no Ki (L'Orme du Caucase) en het bergbeklimmersepos Kamigami no Itadaki (Le Sommet des Dieux).

De Wandelaar verscheen bij uitgeverij Casterman (2008) en telt 88 blz.
Deze bespreking verscheen eerder op De Stripspeciaal-Zaak.

José Saramago - De Stad der Zienden

2008-09-21T19:21:00.002+02:00

Openingszin: "Bar weer om te stemmen, verzuchtte de voorzitter van stembureau nummer veertien nadat hij zijn druipende paraplu met een ruk had gesloten en zich had ontdaan van zijn regenjas, die hem nauwelijks tot nut was geweest bij het sprintje van veertig meter van de plek waar hij zijn auto had neergezet naar de deur waar hij net met bonkend hart door naar was binnengekomen."
Score: ****

In een niet bij naam genoemd land is de uitslag van de verkiezingen op zijn minst bijzonder te noemen. Zeventig procent van de kiezers in de hoofdstad heeft blanco gestemd. In paniek organiseert de regering nieuwe verkiezingen in de stad en deze keer stemt meer dan tachtig procent blanco. Volgens de regering is dit het werk van activisten die de democratie in gevaar willen brengen. Om de inwoners op andere gedachten te brengen, trekken de ministers en het ganse politieapparaat zich terug uit de hoofdstad. Als er chaos en geweld uitbreekt, dan zullen de kiezers wel snel anders piepen en de volgende keer braaf hun stem uitbrengen op een van de drie partijen, zo redeneren de ministers. Maar alles blijkt anders te verlopen dan verwacht…

In een tijd waarin onze regeringsleiders zich bezighouden met allerlei politieke spelletjes waar niemand wat aan heeft, is de kloof tussen de burger en de politiek groter dan ooit. Misschien moeten we bij de volgende verkiezingen ook maar eens met zijn allen blanco gaan stemmen. Want hoeveel is onze stem eigenlijk waard in ons huidige, zogezegd democratisch bestel? Dit is het uitgangspunt van De Stad der Zienden. José Saramago loopt duidelijk niet hoog op met politici. Het beeld dat hij schetst van de president, de premier en de ministers van Binnenlandse Zaken en Defensie is echter erg herkenbaar. Ze vallen op door hun kinderachtige machtsspelletjes, hun verborgen agenda en hun pompeus taalgebruik.

De titel van het boek verwijst naar het bekendste boek van José Saramago: De Stad der Blinden. Toch is het geen vervolgroman. Pas in het tweede helft van het boek wordt de link duidelijk, maar eigenlijk kan je beide romans los van elkaar lezen. De Stad der Zienden haalt echter niet het niveau van De Stad der Blinden. Saramago laat het in het tweede helft van het boek wat afweten. Een commissaris gaat in de hoofdstad op zoek naar de aanstichter van het massale blancostemmen en komt hierdoor in contact met enkele personages die we nog kennen uit De Stad der Blinden. Maar deze verhaallijn is lang niet zo boeiend als het begin van het boek en is bij momenten langdradig.

Toch is De Stad der Zienden meer dan het lezen waard, vooral door de weergaloze schrijfstijl (en de prima vertaling hiervan) van Saramago. Die heerlijk ironische vertelstijl is echt verslavend. Regelmatig dwaalt de verteller af van zijn verhaal en dat levert erg vermakelijke fragmenten op. Een voorbeeld: "In een fractie van een seconde was de hoeveelheid zand in het bovenste deel van de zandloper flink afgenomen, de minuscule korreltjes spoedden zich naar het gat, elk ervan met de wens sneller te zijn dan de rest, de tijd is zo menselijk, soms krijgt hij het ene been haast niet voor het andere, maar andere keren rent en springt hij als een hert, wat welbeschouwd nog bescheiden is uitgedrukt, want de jachtluipaard, ofwel cheeta, is het allersnelste dier, en toch zeg je niet gauw van iemand Hij rent en springt als een jachtluipaard, misschien omdat die eerste vergelijking stamt uit de magische late middeleeuwen, toen ridders op hertenjacht gingen en nog niemand de jachtluipaard had zien gaan of zelfs maar weet had van zijn bestaan. Talen zijn behoudend, ze torsen hun archieven met zich mee en hebben een hekel aan modernisering."

Door het wat mindere tweede deel en het vreemde einde, is De Stad der Zienden zeker geen meesterwerk. Maar net als al het werk van José Saramago heb ik dit boek weer met plezier gelezen. De Portugese Nobelprijswinnaar is ondertussen al een krasse tachtiger, maar ik hoop dat hij ons toch nog enkele nieuwe boeken kan schenken.

De Stad der Zienden - oorspronkelijke titel Ensaio sobre a Lucidez - verscheen bij uitgeverij Meulenhoff (2005) en telt 319 blz. Vertaling: Maartje de Kort.

Igor Štiks - De Stoel van Elijah

2008-08-31T20:58:00.002+02:00

Openingszin: "Ik wil hier alles optekenen wat me in de afgelopen maanden is overkomen."
Bladzijde 100: "Om niet te spreken van de weg terug die hun ook nog eens wachtte, wat van de kunsten in deze stad, in het hier en nu, een aardig risicovolle onderneming maakte."
Score: ****

Nadat hij en zijn vrouw uit elkaar zijn gegaan, keert auteur Richard Richter terug naar Wenen, waar hij zijn jeugd heeft doorgebracht. Hij trekt in bij zijn tante Ingrid, die hem indertijd opvoedde. Richards beide ouders stierven namelijk kort na zijn geboorte. Wanneer hij een muur tussen twee kamers sloopt om een grotere leefruimte voor zichzelf te creëren, treft hij een kluis aan, met daarin een blauw notitieboekje. Deze ontdekking gooit zijn ganse leven overhoop. Uit het boekje blijkt dat hij een andere vader heeft dan hij altijd heeft gedacht: geen soldaat van het nazileger, maar een joodse verzetstrijder. De zoektocht naar zijn vader leidt Richard naar Sarajevo. Maar het is 1992 en de Balkan staat in brand…

De jonge Kroatische auteur Igor Štiks schreef met De Stoel van Elijah een boeiend en rijk boek. Thema's als vriendschap, liefde, verraad plaatst hij tegen de achtergrond van een stad die kreunt onder het beleg. De vastberadenheid van Richard Richter om zijn vader terug te vinden, die evengoed al tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven kan zijn gekomen, loopt parallel met de koppigheid van de inwoners van Sarajevo, die ondanks de sluipschutters en de granaten hun culturele leven niet opgeven.

Štiks probeert de spanning op te drijven door herhaaldelijk op een vage manier vooruit te lopen op de feiten, maar verraadt de plot voortdurend door de vele verwijzingen naar Oedipus en het toneelstuk dat een theatergezelschap opvoert. Toch doet dit niets af van de kracht van het knap geschreven boek. Al zou het einde nog beter geweest zijn zonder de overbodige epiloog.

De Stoel van Elijah - oorspronkelijke titel Elijahova Stolica - verscheen bij uitgeverij De Bezige Bij (2008) en telt 314 blz. Vertaling: Guido Snel.

Osamu Tezuka - Boeddha 1: Kapilavastoe

2008-08-15T19:13:00.003+02:00

In samenwerking met Boek.be, Humo en De Stripspeciaal-Zaak loopt van 12 augustus tot midden september 2008 de actie De Andere Strip waarbij een focus ligt op graphic novels. De doelstelling is om het genre bij het grote publiek te introduceren. Een selectie van 24 graphic novels is het aanbod van de actie. Meer hierover kan je lezen op de website van De Stripspeciaal-Zaak. Een van de strips die deel uitmaakt van de actie is Boeddha van Osamu Tezuka. Een mooie gelegenheid om mijn bespreking die ik een paar jaar geleden schreef vanonder het stof te halen...

'God van de manga' noemen ze hem, wegens zijn productiviteit en grote invloed. Maar Osamu Tezuka eerde liever dan zelf vereerd te worden. Op onnavolgbare wijze verstripte hij in acht kloeke delen het levensverhaal van Siddhartha Gautama, die na zijn Verlichting — en dit heeft voor een goed begrip niets met een oeroud, maar doeltreffend dieet te maken — beter bekend zou raken als Boeddha, stichter van 's werelds vreedzaamste religie.

In Kapilavastoe doet Siddhartha nog nauwelijks mee. Tezuka neemt eerst zijn tijd om een aantal personages te introduceren en het verhaal te situeren in plaats en tijd om stilletjes aan naar de climax van dit eerste deel toe te groeien: de geboorte van het kindeke Boeddha in het kasteel van Kapilavastoe.

Boeddha is geen brave hagiografie, louter bedoeld om zieltjes te winnen. Tezuka wil in de eerst plaats een goed verhaal vertellen. De strip boeit van begin tot einde dankzij de knappe mix van humor, avontuur, fantasy, drama en uiteraard spiritualiteit. Hoewel de reeks historisch correct poogt te zijn en het leven van Boeddha beschrijft voor zover dit gekend is, laat Tezuka ook fictieve personages meedoen. Zo draait dit eerste deel vooral rond de paria Tatta, die over bovennatuurlijke gaven beschikt en de slaaf Chaprah, die er alles aan doet om ondanks het rigoureuze kastensysteem hoger op de sociale ladder te klimmen.

Hoewel Tezuka in andere reeksen aantoonde dat hij ook een realistische tekenstijl aankon, koos hij voor deze strip, die hij tussen 1974 en 1984 maakte, voor karikaturale tekeningen. Tezuka was duidelijk een fan van Disney, dat merk je vooral aan de dieren die in de strip voorkomen. Maar hij experimenteerde op een doordachte manier ook graag met kaderindelingen, waardoor er bij gevechten of achtervolgingen nog meer vaart in het verhaal zit.

Boeddha werd in 2006 in acht landen (her)uitgebracht. Na de bij Standaard Uitgeverij geflopte kinderstrip Astro Boy, is het de tweede reeks van de in 1989 overleden Osamu Tezuka die in het Nederlands verschijnt. Bij Uitgeverij Xtra staat ook De Drie Adolfs op de planning van zodra alle tien delen van Gen Barrevoets in Hiroshima verschenen zijn. Maar dit is slechts een fractie van al wat Tezuka, arts van opleiding, ooit op papier gezet heeft. Bij zijn dood had hij meer dan 150.000 mangapagina's getekend. En tussendoor vond hij ook nog de tijd om 500 animatiefilmpjes te maken. Welke verlichte geest doet beter?

Boeddha 1: Kapilavastoe verscheen bij uitgeverij L (2006) en telt 400 blz.

Deze bespreking verscheen eerder in De Stripspeciaal-Zaak.

Dixie Dansercoer en Pieterjan Kempynck - In de Voetsporen van Adrien de Gerlache

2008-06-25T21:27:00.003+02:00

Afspreken met poolreiziger Dixie Dansercoer doe je niet in café De Bonte Os, of in een duf stationsbuffet. Neen, het was in de koude, maar zonnige Wilhelmina Bay (Antarctisch schiereiland) waar wij op 28 januari 2008 reikhalzend uitkeken naar zijn zeilboot, de Euronav. Het rendez-vous zou een van de hoogtepunten worden van de Asteria Antarctica-expeditie "In het spoor van de Belgica". Met een respectvol applaus heetten we Dansercoer en zijn gezelschap welkom aan boord van ons schip de Polar Star. 's Avonds vertelde Dixie Dansercoer honderduit over wat zijn In the Wake of the Belgica-expeditie de afgelopen maanden allemaal in Antarctica had uitgespookt. Vol ontzag aanschouwden we de adembenemende foto's van de Zwitser Laurent Dick.

Wat we toen te horen en te zien kregen, kan nu iedereen meebeleven in het boek Dixie Dansercoer in de Voetsporen van Adrien de Gerlache. Hierin vertellen Dixie Dansercoer en Pieterjan Kempynck over hun belevenissen tijdens de In the Wake of the Belgica-expeditie. Het was de bedoeling van de zevenkoppige bemanning om met de zeilboot de Euronav de 21 landingen uit te voeren die de Belgica-expeditie van Adrien de Gerlache 110 jaar geleden deed. Dit was niet altijd even evident. Vaak was het moeilijk om een landingsplaats te vinden. Ook maakten ze foto's van dezelfde plaatsen die Frederick Cook in 1897/1898 op de gevoelige plaat vastlegde. Erg interessant om ze te vergelijken. Vaak is er nauwelijks een verschil waar te nemen. Alsof de tijd in Antarctica meer dan een eeuw heeft stilgestaan. Ook werden de meteorologische gegevens van toen en nu met elkaar vergeleken

Anvers Island, Brabant Island, Wauwermans Island, Cap Beneden,… vele plaatsen in de regio van het Antarctisch schiereiland dragen, dankzij Adrien de Gerlache, Belgische namen. Iets waar ons land toch fier op kan zijn, gezien de meeste pooltoeristen deze streek aandoen. Daarom is het des te jammer dat, in tegenstelling tot de avonturen van Scott, Shackleton en Amundsen, de Belgica-expeditie niet beter bekend is - zelfs in België niet. Ook daar probeerde de In the Wake of the Belgica-expeditie iets aan te doen.

Naast aandacht voor alle voorbereidingen van de expeditie, heeft Dixie Dansercoer in de Voetsporen van Adrien de Gerlache het ook over hoe het was om gedurende meer dan vijf maanden met zeven mannen op een piepkleine boot te leven. Maar het boek is vooral het kopen waard voor de prachtige foto's van Laurent Dick. Een ode aan het laatste stuk (min of meer) ongerepte natuur op onze planeet.

Dixie Dansercoer in de Voetsporen van Adrien de Gerlache van Dixie Dansercoer, Pieterjan Kempynck en Laurent Dick verscheen bij uitgeverij Davidsfonds (2008) en telt 149 blz.

Richard Montanari - Moordscène

2008-04-24T15:49:00.004+02:00

Openingszin: "'Wat ik eigenlijk wil, is regisseren.'"

Bladzijde 100: "'O, dat geeft toch niet,' zeg ik, in de zekerheid dat de troep nog heel wat groter zal worden."
Score: ***

Een jongeman huurt een videocassette van Alfred Hitchcocks Psycho, maar schrikt zich een hoedje wanneer de klassieke douchescène vervangen is door een nagespeelde versie ervan. Alleen wordt de vrouw onder de douche echt vermoord. Rechercheur Jessica Bolzano heeft nauwelijks aanwijzingen, maar moet toch op zoek naar in eerste instantie de plaats waar de moord gepleegd werd en het lijk. Om van de dader nog maar te zwijgen. Deze doet doodleuk verder met zijn originele concept en imiteert nog enkele beroemde, maar gewelddadige filmscènes. Bolzano moet het eerst doen zonder de hulp van haar collega Kevin Byrne. Hij revalideert nog van zijn verwondingen opgelopen in het vorige boek van Richard Montanari, Passiespel. Maar dat belet hem niet om op eigen houtje op jacht te gaan op Julian Matisse, een moordenaar die onverwacht vervroegd vrijgelaten is.

Moordscène is een erg spannend boek met een origineel plot en een verrassend einde. Richard Montanari stak veel energie in het creëren van verhaallijnen en cliffhangers, maar vergat de psychologische uitdieping van de personages. Enkel Kevin Byrne kreeg wat karakter mee en deed me nogal denken aan de eveneens eigengereid handelende Jack Bauer uit 24. Zelf ben ik eerder een liefhebber van Scandinavische thrillers, die in de traditie van de boeken van Sjöwall & Wahlöö, een pak maatschappijkritiek bevatten en gewoon beter geschreven zijn. Maar een gewoon spannend verhaal vertellen dat je haast in één ruk uitleest, is niettemin ook al een verdienste.

Moordscène - oorspronkelijke titel The Skin Gods - verscheen bij uitgeverij Bruna (2007) en telt 399 blz. Vertaling: Jan Smit.

Tom Rob Smith - Kind 44

2008-04-16T20:57:00.001+02:00

Openingszin: "Toen Maria had besloten om dood te gaan, moest haar kat verder maar voor zichzelf zorgen."
Bladzijde 100: "Dokter, u zei net dat hij ziek is."
Score: ****

Een seriemoordenaar in de stalinistische Sovjetunie? Onmogelijk. Ja, de goelagkampen zitten vol met volksverraders en spionnen, maar een misdrijf als moord komt in de USSR niet voor. Alle mensen hebben namelijk een job en bouwen samen mee aan de communistische modelstaat in sociale harmonie. Wat voor een reden zouden ze hebben om moorden te plegen? Dit komt enkel voor in het decadente Westen. Toch is er een seriemoordenaar actief die kinderen op een gruwelijke manier vermoord. Tegen de wil van de overheid in, gaat MGB-agent Leo Demidov achter de dader aan.

Hoewel de zoektocht van Leo naar de seriemoordenaar eigenlijk pas ergens halfweg het boek begint, is de lange aanloop geen saaie kost. In plaats van een droog geschiedenislesje op te drammen om het verhaal in plaats en tijd te situeren, toont Tom Rob Smith in zijn debuutroman Kind 44 op een boeiende manier het angstklimaat dat in de Sovjetunie van de jaren vijftig heerst. Niemand is te vertrouwen, zelfs je eigen familie of vrienden niet. Door foltering uitgelokte valse bekentenissen sturen massa's onschuldigen naar de strafkampen, als ze al niet ter plekke geëxecuteerd worden. Zelfs als officier van de geheime dienst moet Leo Demidov op eieren lopen. Een misnoegde collega maakt van de vele middelen waarover hij beschikt gebruik om Leo's leven tot een hel te maken. Maar dat weerhoudt Leo niet om het moordonderzoek noodgedwongen op eigen houtje te voeren, ook al wordt hij hierdoor zelf opgejaagd wild.

Kind 44 is een vlotlezende en - enkele onwaarschijnlijkheden niet te na gesproken - geloofwaardige thriller. Zelfs als je niet van thrillers houdt, blijft de roman een aanrader vanwege de historische context. Knap debuut.

Kind 44 - oorspronkelijke titel Child 44 - verscheen bij uitgeverij Anthos (2008) en telt 439 blz. Vertaling: Irving Pardoen.

Bernhard Schlink - Het Eerste Weekend

2008-04-06T19:05:00.002+02:00

Openingszin: "Even voor zevenen was ze er."
Bladzijde 100: "Kan ik hem zo in diskrediet brengen dat Jörg hem niet gelooft?"
Score: ****

Een van de betere boeken die ik vorig jaar las, was De Voorlezer van Bernhard Schlink. In zijn nieuwe roman, die tegelijk in het Nederlands als in de oorspronkelijke taal, Duits, verschijnt, roert Schlink opnieuw een voor Duitsers beladen thema aan: de vrijlating van terroristen van de Rote Armee Fraction.

Na bijna twintig jaar in gevangenschap te hebben doorgebracht, krijgt RAF-terrorist Jörg gratie. Om zijn vrijlating te vieren organiseert zijn zus Christiane een verwelkomingsweekend in een oud landhuis, waarop Jörgs vroegere vrienden zijn uitgenodigd. Het wordt een weekend bol van discussies, verrassingen en bekentenissen.

Het Eerste Weekend is vooral een praatroman. De enige actie gebeurt eigenlijk in het boek in het boek, namelijk het verhaal dat een van de gasten tijdens haar verblijf op het landhuis neerpent over een terrorist, die zijn zelfmoord in scène zet en onder een andere identiteit zijn terroristische activiteiten verder zet. Maar voor de rest bevat het boek tal van pittige discussies tussen Jörg en zijn vroegere vrienden. Niet ieder van hen hangt nog dezelfde revolutionaire ideeën aan. Ze confronteren Jörg met zijn eigen verleden en zijn moordpartijen. Jörg zelf is ervan overtuigd dat iemand onder hen hem indertijd aan de politie verraden heeft.

Het Eerste Weekend is ondanks het gebrek aan actie een vlot lezende, boeiende roman over liefde en verraad, over schuld en boete. Enig minpunt is dat de personages niet echt uitgediept zijn, waardoor de roman iets minder beklijft dan De Voorlezer.

Het Eerste Weekend - oorspronkelijke titel Das Wochenende - verscheen bij uitgeverij Cossee (2008) en telt 187 blz. Vertaling: Gerda Meijerink.

Edgar Hilsenrath - De Nazi en de Kapper

2008-04-02T23:47:00.005+02:00

Openingszin: "Ik ben Max Schulz, de buitenechtelijke, maar zuiver Arische zoon van Minna Schulz… ten tijde van mijn geboorte dienstmeisje in het huis van de Joodse pelshandelaar Abramowitz."
Bladzijde 100: "'Günter,' zei vrouw Holle… 'was een kranige kerel.'"
Score: ****

Stapels romans zijn er de afgelopen zestig jaar over de Holocaust geschreven. Allemaal geen vrolijke literatuur uiteraard, en daarom valt De Nazi en de Kapper van Edgar Hilsenrath des te meer op. Hij is er namelijk in geslaagd om een satire te schrijven over de jodenvervolging. De Nazi en de Kapper is de tweede roman van Hilsenrath. Hij schreef het begin jaren zeventig toen hij in de Verenigde Staten woonde. Het duurde een tijdje voordat een uitgeverij in zijn geboorteland Duitsland het boek durfde uitgeven. Zelfs enkele decennia na de Tweede Wereldoorlog was een boek over een nazi die de identiteit van een Jood aanneemt, controversieel.

Hoofdpersonage is Max Schulz. Hoewel een echte Ariër, heeft hij het uiterlijk van een Jood, althans zoals de antisemitische kranten ze karikaturaal afbeelden: kikkerogen, een haakneus, dikke lippen, zwart haar… Als kind is hij goed bevriend met de Joodse kapperszoon Itzik Finkelstein. Die is blond, heeft blauwe ogen, een rechte neus en fijne lippen. Wanneer Hitler aan de macht komt, wordt Max lid van de SA en later van de SS, en tijdens de oorlog doodt hij massa's mensen in een vernietigingskamp. Maar na de oorlog moet hij vluchten. Hij neemt de identiteit aan van zijn dode vriend Itzik Finkelstein, laat zich zelfs besnijden en duikt onder in Israël.

Het duurde een tijdje voordat ik De Nazi en de Kapper echt kon waarderen. In het begin had ik het wat moeilijk met de woordenbrij die Max Schulz uitbraakt en de schunnigheden. Maar naarmate ik in het boek vorderde, en ik Max beter leerde kennen (er scheelt naar eigen zeggen iets aan zijn bovenkamer), begon ik de roman almaar beter te vinden.

De Nazi en de Kapper speelt zich voor en na de Tweede Wereldoorlog af. Wat er tijdens de oorlogsjaren gebeurt, komen we via de verhalen van Max te weten, maar Edgar Hilsenrath schreef geen boek over het leven in de concentratiekampen. Hij heeft het wel over de opkomst van Hitler, de jaren vlak na de oorlog in het in puin gebombardeerde Duitsland en vooral over de stichting van de staat Israël.

Ik besefte pas nadat ik het boek helemaal gelezen had, hoe schokkend De Nazi en de Kapper eigenlijk wel is. Door de humor en de vrolijke praatjes van Max valt het tijdens het lezen minder op, maar als moordenaar van duizenden Joden, leeft hij in Israël volledig geïntegreerd onder hen. Om toch maar zijn echte identiteit verborgen te houden, doet hij zich joodser dan joods voor en vecht hij zelfs in een terreurgroepering tegen de Engelsen en de Arabieren.

Edgar Hilsenrath beschrijft Max Schulz als een meeloper. Hij is geen antisemiet - zijn allerbeste vriend was immers Jood en hij was als kind al erg geïnteresseerd in de Joodse cultuur - maar toch neemt hij actief mee aan de Holocaust. Zijn alle Duitsers schuldig?

De Nazi en de Kapper - oorspronkelijke titel Der Nazi und der Friseur - verscheen bij uitgeverij Anthos (2008) en telt 395 blz. Vertaling: Annemarie Vlaming.

Philippe Claudel - Het Verslag van Brodeck

2008-03-24T18:25:00.005+01:00

Openingszin: "Mijn naam is Brodeck en ik heb er niets mee te maken."
Bladzijde 100: "Ik walgde van mijn lafheid die niet eens had plaatsgevonden."
Score: ****

In een klein dorpje in de grensstreek van Frankrijk en Duitsland komt een vreemdeling aan. Hij neemt zijn intrek in de plaatselijke herberg. De dorpelingen vinden zijn gedrag maar verdacht. Hij zit voortdurend aantekeningen te maken in zijn notitieboekje. Bovendien vertelt de Anderer, zoals hij genoemd wordt, niets over zichzelf. Niemand kent zijn naam en weet waar hij vandaan komt. De houding van de dorpelingen tegenover de mysterieuze vreemdeling wordt almaar grimmiger. Uiteindelijk wordt de Anderer het slachtoffer van een collectieve moordpartij.

De dorpelingen dragen Brodeck, de meest geletterde onder hen, op om een objectief verslag te schrijven dat moet aantonen dat de dood van de Anderer onvermijdelijk was. Of zoals de pastoor het verwoordt: "Het moest wel zo aflopen, Brodeck. Die man was een spiegel, weet je, zonder een woord te zeggen liet hij iedereen zien hoe ze eruitzagen. Misschien was hij wel de laatste gezant van God voordat Hij de boel opdoekt en de sleutel weggooit. Ik ben het afvoerputje, maar hij is de spiegel. En spiegels breken altijd, Brodeck." Maar Brodeck doet meer dan dat. Hij maakt van de gelegenheid gebruik om zijn eigen verleden van zich af te schrijven.

Terwijl zijn alom bejubelde roman Grijze Zielen zich afspeelde tijdens de Eerste Wereldoorlog, situeert Philippe Claudel zijn nieuwe boek vlak na de Tweede Wereldoorlog. Opmerkelijk is de structuur van het boek. Brodeck vertelt zijn verhaal van de hak op de tak. Daardoor blijft de roman tot het einde boeiend. Zo is het al van bij het begin duidelijk dat er iets scheelt aan Emélia, de vrouw van Brodeck. Toch komen we pas naar het einde toe te weten wat er met haar gebeurd is. Brodeck vertelt niet alleen het verhaal van de Anderer. Hij portretteert het ganse dorp voor, tijdens en na de oorlog. Ook vertelt hij het aangrijpende relaas over zijn kinderjaren en zijn verblijf in een concentratiekamp.

Het Verslag van Brodeck is opnieuw een prachtig geschreven, diepzinnige en gevoelige roman over het menselijke handelen in moeilijke omstandigheden. Philippe Claudel blijft bewust vaag over de periode waarin het boek zich afspeelt. Nergens noemt hij de Tweede Wereldoorlog, nazi-Duitsland of Auschwitz bij naam. Ook de streek waarin het dorpje zich bevindt blijft onbenoemd, al is het duidelijk dat het zich in de Elzas bevindt. Zo krijgt Het Verslag van Brodeck haast de allure van een parabel. Een parabel op de Shoah, zoals Claudel het zelf noemt. Of het verhaal over de angst voor het onbekende, dat van alle tijden en regio's is.

Het Verslag van Brodeck - oorspronkelijke titel Le Rapport de Brodeck - verscheen bij uitgeverij De Bezige Bij (2008) en telt 335 blz. Vertaling: Manik Sarkar.

Nicole Krauss - De Geschiedenis van de Liefde

2008-03-14T20:19:00.002+01:00

Openingszin: "Als ze mijn overlijdensbericht schrijven. Morgen. Of overmorgen. Zal erin staan: Leo Gursky laat een appartement vol rotzooi achter."
Bladzijde 100: "Grodzenski's arme familielid redderde om me heen met krijt en spelden."
Score: ****

Het valt me moeilijk om kort samen te vatten waarover De Geschiedenis van de Liefde gaat, zonder al te veel te verklappen. Nicole Krauss weeft in haar tweede roman drie verhaallijnen op ingenieuze wijze door elkaar. Door de bijzondere structuur moet je er voortdurende de aandacht bijhouden en regelmatig zet Krauss je op het verkeerde been. Geen nood, want het verloren lopen in het niet rechtlijnig vertelde verhaal hoort nu eenmaal bij het leesplezier.

In De Geschiedenis van de Liefde staat een boek met dezelfde naam centraal. De drie hoofdpersonages uit elke verhaallijn hebben telkens iets met deze roman te maken. Zo is er Alma, een eigenwijs meisje van bijna vijftien. Ze is genoemd naar een personage uit het boek De Geschiedenis van de Liefde, dat enkel in het Spaans bestaat. Haar overleden vader deed het lang geleden cadeau aan haar moeder. Wanneer Alma’s moeder het verzoek krijgt om het boek in het Engels te vertalen, gaat Alma op zoek naar de achtergrond van de roman. Ze is ervan overtuigd dat de Alma uit het boek echt bestaan heeft.

In de twee andere verhaallijnen komen we beetje bij beetje de ontstaansgeschiedenis van De Geschiedenis van de Liefde te weten. Leopold Gursky, een gepensioneerde slotenmaker die zijn einde voelt naderen, vertelt over hoe hij tijdens de Tweede Wereldoorlog vanuit Polen naar New York vluchtte. Van Zvi Litvinoff komen we te weten in welke omstandigheden hij De Geschiedenis van de Liefde schreef.

Het boeiende aan deze roman is dat elke verhaallijn zijn eigen stijl heeft. Vlot en naïef wanneer de jonge Alma aan het woord is, melancholisch en bedachtzaam als Leopold Gursky zijn verhaal vertelt. De fragmenten uit De Geschiedenis van de Liefde zijn dan weer poëtisch en dromerig. Nicole Krauss toont hiermee haar veelzijdigheid. Na haar prima debuutroman, Man Komt Kamer Binnen, schreef de vrouw van Jonathan Safran Foer alweer een erg boeiende en rijke roman, met een bevredigend einde.

De Geschiedenis van de Liefde - oorspronkelijke titel The History of Love - verscheen bij uitgeverij Anthos (2005) en telt 292 blz. Vertaling: Rob van der Veer.

François Schuiten en Benoît Peeters - Duistere Steden: De Theorie van de Zandkorrel 1

2008-01-08T23:07:00.000+01:00

Openingszin: "Verdorie, hoe is 't mogelijk..."
Score: ****

Er gebeuren vreemde dingen in Brüsel. Een man blijft in zijn appartement stenen vinden, die gek genoeg allemaal precies hetzelfde gewicht hebben: 6.793 gram, een priemgetal. Een jonge moeder heeft te kampen met zand dat zich op onverklaarbare wijze in haar woning ophoopt. Een chef-kok verliest gewicht, hoewel hij niet op dieet staat en niet slanker wordt... Mary Von Rathen vermoedt dat deze verschijnselen iets te maken hebben met een Bugti-krijger die onlangs naar Brüsel is gekomen om sieraden te verkopen, maar overleed nadat hij onder een tram terechtkwam.

De Theorie van de Zandkorrel is ongetwijfeld het mooist uitgebrachte album van het jaar. De strip in softcover op liggend formaat zit in een schuifdoos, waardoor het wat handiger is om hem in onze stripkast weg te bergen. En dit is nog maar de verpakking, de inhoud is ook niet te versmaden. Terwijl vroeger het scenario eerder een kapstok was om de indrukwekkende tekeningen van Schuiten aan op te hangen, staat deze keer het grafische ten dienste van het verhaal.

Benoît Peeters schreef een surrealistisch, maar vlot leesbaar verhaal vol mysteries. Hij haalde enkele personages van vroeger uit de kast zoals Mary Von Rathen (Het Scheve Kind) en Constant Abeels, die trouwens gebaseerd is op de Brusselse auteur Eric de Kuyper. Maar uiteraard speelt ook weer een gebouw een belangrijke rol, met name het Autrique-huis. Dit art nouveau-huis in Schaarbeek is een van de eerste gebouwen die Victor Horta in Brussel ontwierp. Schuiten en Peeters lieten het renoveren en nu lopen er regelmatig tentoonstellingen, zoals momenteel, en dat tot 2 maart 2008, een expo over — hoe kan het anders — De Theorie van de Zandkorrel.

Hoewel de klemtoon eerder op het verhaal en de menselijke relaties ligt, blijven de etsmatige tekeningen van François Schuiten om duimen en vingers af te likken. Na enkele albums in kleur koos Schuiten dit keer opnieuw voor zwart-wittekeningen. Of eerder zwart-lichtgrijs, met wit als extra 'kleur' om de belangrijkste elementen van dit album — het sieraad, het zand, de stenen en de zwevende kok — te accentueren, wat een prachtig effect geeft.

Afwachten wat het slotdeel van dit tweeluik zal brengen, maar dit album is de beste Duistere Steden-strip die ik sinds lange tijd gelezen heb. En bovendien is het een mooi eerbetoon aan Magritte en Horta.

De Theorie van de Zandkorrel 1 - oorspronkelijke titel La Théorie du Grain de Sable 1 - verscheen bij uitgeverij Casterman (2007) en telt 112 blz.

Deze bespreking verscheen eerder in De Stripspeciaal-Zaak.

Sebastian Faulks - Engleby

2008-01-01T12:46:00.000+01:00

Openingszin: "Mijn naam is Mike Engleby en ik ben tweedejaars aan een oeroude universiteit."
Bladzijde 100: "Deed je dat wel, of gaf je over, dan moest je opnieuw aan die pint beginnen."
Score: ****

Engleby, de nieuwe roman van de Brit Sebastian Faulks, valt moeilijk in een hokje te plaatsen. Dat is meteen de grootste verdienste van het boek. Door tegelijkertijd een misdaadroman te zijn als een psychologisch, filosofisch, maatschappijkritisch en humoristisch boek, verveelt Engleby nooit.

Mike Engleby vertelt zelf over zijn leven, van zijn jeugdjaren in de jaren zestig in een internaat, waar hij gepest werd, tot het jaar 2006. Tussendoor heeft hij het vooral over zijn studententijd begin jaren zeventig aan een universiteit. Hij wordt er verliefd op een meisje, Jennifer Arkland, maar zij verdwijnt op een dag spoorloos. Na zijn studies raakt hij aan de bak als journalist.

Engleby komt wat moeilijk op gang, maar wordt alsmaar beter naarmate het boek vordert. Het interessante aan deze roman is dat we Mike Engleby enkel kennen zoals hij zichzelf beschrijft: een intelligente kerel met een fenomenaal geheugen, die altijd alles beter weet en er opmerkelijke ideeën op na houdt over allerlei onderwerpen. Naar het einde van het boek toe komen we te weten hoe anderen hem zien, wat ons een totaal ander beeld geeft van wat we tevoren allemaal gelezen hebben. Ook wordt duidelijk dat Engleby sommige gebeurtenissen 'vergeet' te vertellen.

Engleby is een rijke, knap geconstrueerde roman die spannend is zonder echt een thriller te zijn. Dat Sebastian Faulks een knap schrijver is, blijkt onder meer door de dagboeknotities van Jennifer Arkland, waarin hij het pompeuze en emotionele taalgebruik van een jong universiteitsmeisje overtuigend weet te imiteren.

Ik had nog nooit van Sebastian Faulks gehoord, maar hij blijkt al een hele poos als schrijver actief te zijn. Een van zijn eerdere roman, Charlotte Gray, werd zelfs verfilmd. Dus ik ga in 2008 zeker eens eerder werk van hem lezen. Zijn volgende roman laat ik maar aan mijn voorbijgaan, want dat wordt een James Bondverhaal, waar ik helemaal geen liefhebber van ben. Hij is daartoe aangezocht door de erven van Bondschepper Ian Fleming (1908-1964), die zo de honderdste verjaardag van de auteur volgend voorjaar op een originele manier willen herdenken. Devil May Care, zoals het boek zal heten, verschijnt in mei 2008 en speelt zich af tijdens de Koude Oorlog in 1967.

Engleby verscheen bij uitgeverij Prometheus (2007) en telt 413 blz. Vertaling: Pim Lukkenaer.

Johan Lambrechts - Antarctica. Het Verhaal van de Belgen op de Pool

2007-12-27T11:56:00.001+01:00

Momenteel bouwt België een nieuwe onderzoeksbasis in Antarctica, de Prinses Elisabethbasis. Daarmee keert ons land na veertig jaar terug naar een continent waar het ooit pionierswerk verrichtte. Freelance reisredacteur Johan Lambrechts schreef een boeiend boek over de Belgische verbondenheid met Antarctica.

Uiteraard begint Lambrechts met de avonturen van de Belgica einde 19de eeuw. De expeditie van Adrien de Gerlache was de eerste wetenschappelijke expeditie ooit naar Antarctica en ook de eerste die er, hoewel niet op voorhand gepland, overwinterde. Niet iedereen keerde levend terug. De poolnacht werkte bovendien zwaar op het gemoed van de bemanning. Maar de wetenschappelijke resultaten waren indrukwekkend en dankzij de Gerlache dragen een groot aantal plaatsen op het Antarctische schiereiland "Belgische" namen, zoals Anvers Island, Brabant Island, Lemaire Channel en uiteraard de Gerlache Strait.

In 1957 keert België terug naar het zuidpoolcontinent, ter gelegenheid van het Internationaal Geofysische Jaar. De zoon van Adrien de Gerlache, Gaston, leidde de tweede Belgische expeditie naar Antarctica. Gaston de Gerlache stierf in 2006, maar Johan Lambrechts had met hem nog een gesprek enkele maanden voor zijn dood. België bouwde er de Koning Boudewijnbasis, die in 1961 de deuren sloot. In 1964 werd er samen met Nederland een nieuwe Koning Boudewijnbasis neergepoot, waar beide landen tot 1967 wetenschappelijk onderzoek deden. Van 1968 tot 1970 werkten de Belgen samen met Zuid-Afrika op de SANAE-basis, waarna België tot midden de jaren tachtig alle belangstelling voor Antarctica verloor.

In de jaren vijftig en zestig verrichtte België dus echt pionierswerk in het zuidpoolgebied. Johan Lambrechts sprak met twee wetenschappers die het allemaal van dichtbij hebben meegemaakt: Tony Van Autenboer, die in totaal tien jaar in Antarctica doorbracht en professor glaciologie en klimatologie Hugo Decleir.

Ook avonturiers als Rudy Van Snick, die als eerste Belg de Mount Vinson, de hoogste berg van Antarctica, beklom en Dixie Dansercoer, die in 1997-1998 samen met Alain Hubert het ganse continent overstak, komen aan het woord.

Antarctica. Het Verhaal van de Belgen op de Pool is rijkelijk geïllustreerd met vaak uniek beeldmateriaal en leest als een spannende en vlot geschreven avonturenroman die de heroïsche, maar helaas weinig bekende belevenissen van de Belgen overtuigend in beeld brengt. Johan Lambrechts documenteerde zich duidelijk goed, waardoor je een vrij volledig overzicht krijgt van wat de Belgen in het verleden allemaal in Antarctica hebben uitgespookt. Het zijn verhalen die eigenlijk tot het collectieve geheugen moeten behoren. Aanbevolen literatuur dus.

Antarctica. Het Verhaal van de Belgen op de Pool verscheen bij Standaard Uitgeverij (2007) en telt 320 blz.

Bernard Schlink - De Voorlezer

2007-12-06T20:10:00.000+01:00

Openingszin: "Toen ik vijftien was, had ik geelzucht."
Bladzijde 100: "Doordat Hanna toegaf dat zij het verslag had geschreven, kregen de andere verdachten vrij spel."
Score: *****

Ik zit regelmatig op Last.fm om er nieuwe muziek te ontdekken. Niet meteen een plaats dus waar je gouden boekentips kan verwachten, maar toch gebeurde het. Een andere muziekliefhebber raadde me De Voorlezer van Bernard Schlink aan. Bij het eerstvolgende bibliotheekbezoek ging ik er naar op zoek, vooral ook omdat de meeste boeken op mijn lijstje uitgeleend waren. En dit dunne boekje, verscholen in de goedgevulde S-rekken, bleek een waar meesterwerk te zijn.

Het verhaal begint wanneer de vijftienjarige Michael Berg de twintig jaar oudere Hanna ontmoet. Ze krijgen een relatie die ze om voor de hand liggende redenen verborgen houden voor de buitenwereld. De affaire duurt enkele maanden. Ze gaan zelfs samen op reis en Hanna heeft, buiten het bedrijven van de liefde, niets liever dat Michael hem voorleest. Maar op een dag is Hanna plots verdwenen. Pas vele jaren later ziet Michael, als universiteitsstudent, zijn vroegere liefde terug en ontdekt hij wat ze altijd voor hem geheim heeft gehouden. Hanna staat in de rechtbank namelijk terecht voor wat ze tijdens de Tweede Wereldoorlog uitgespookt zou hebben.

In De Voorlezer snijdt Bernard Schlink een voor Duitsers gevoelig thema aan. Hoe gaat de generatie van na de oorlog om met de personen die de Tweede Wereldoorlog actief hebben meegemaakt. Schlink veroordeelt niet, en toont een genuanceerd beeld van de Duitsers die met de nazi’s meewerkten, zonder voorbij te gaan aan de misdrijven die er gepleegd werden. Daardoor blijf je zelfs begaan met Hanna, hoewel je weet dat ze ‘fout’ geweest is in de oorlogsjaren.

Dat Bernard Schlink jurist is, blijkt uit zijn schrijfstijl. Hiermee bedoel ik niet dat hij zijn verhaal ambtelijk en saai vertelt (mijn excuses voor dit vooroordeel). Integendeel, de Duitser schrijft klare en duidelijke prachtzinnen. Maar hij beschrijft alles erg nauwkeurig en precies en met een nodige terughoudendheid. Ondanks de wat afstandelijke manier van vertellen, is De Voorlezer toch een aangrijpende roman, deels liefdesverhaal, deels politiek-filosofisch boek, waarin vooral de dilemma’s van het hoofdpersonages centraal staan. Want wanneer Michael te weten komt wat het geheim van Hanna is, kan hij haar niet haten, laat staan vergeten. Maar ook niet redden…

De Voorlezer - oorspronkelijke titel Der Vorleser - verscheen bij uitgeverij Ambo (1996) en telt 160 blz. Vertaling: Gerda Meijerink.

Nicole Krauss - Man Komt Kamer Binnen

2007-11-27T23:42:00.001+01:00

Openingszin: "'Meiden meiden meiden' staat er op het bord aan een hek van harmonicagaas, en we fluiten en joelen terwijl de bus erlangs dendert en een stofwolk loswoelt in de greppel."
Bladzijde 100: "Samson nam een douche en bestoof zich met talkpoeder die hij in het medicijnkastje vond."
Score: ****

Als ik een boek lees, maak ik al snel een mentale voorstelling van hoe het hoofdpersonage er uitziet, zelfs nog voor hij of zij in het lang en het breed door de auteur beschreven wordt. Deze eerste indruk is vaak zo hardnekkig dat hij zich niets aantrekt van het beeld dat de auteur wil dat we van zijn geesteskind vormen. Beeld ik me een kleine persoon met lang, blond haar in, dan zal ik dit het ganse boek door doen, hoe vaak ook gezegd wordt dat hij een kaalhoofd van een meter negentig is. Maar soms is die onbewuste koppigheid ronduit vervelend. Zoals bijvoorbeeld bij het lezen van Man Komt Kamer Binnen, de debuutroman van Nicole Krauss. Om de een of andere reden stelde ik me hoofdpersonage Samson Greene bij zijn eerste optreden voor als een krasse zestiger, wat kalend en met grijs haar. Hetzelfde gebeurde met zijn vrouw Anna, behalve dan dat kalende hoofd. Maar al snel werd duidelijk dat Samson nog maar 36 is en zijn vrouw zelfs enkele jaren jonger. Toch duurde het tot over halfweg het boek voor ik me van dat idee-fixe kon losmaken. Sommige fragmenten kwamen nogal vreemd over, zodat ik ze opnieuw moest lezen, dit keer met de juiste leeftijd van Samson in gedachten.

Doch dit allemaal terzijde. Ondanks de wat vreemde leeservaring om bovengenoemde redenen, heb ik toch genoten van Man Komt Kamer Binnen. Al is de titel van het boek belachelijk (ook in het Engels), Nicole Krauss ontpopt zich meteen tot een talentrijke schrijfster waar ik nog meer van ga lezen. Haar onlangs verschenen tweede roman, De Geschiedenis van de Liefde, staat al op mijn verlanglijstje. Krauss leerde ik op een nogal Story-achtige manier kennen, want zij is de echtgenoot van Jonathan Safran Foer, een van mijn favoriete hedendaagse auteurs.

Man Komt Kamer Binnen vertelt het verhaal van Samson Greene die dwalend in de Mojave-woestijn nabij Las Vegas wordt aangetroffen. Hij blijkt een hersentumor te hebben, maar na de operatie herinnert hij zich niets meer van wat er zich de laatste vierentwintig jaar van zijn leven heeft afgespeeld. Hij ontdekt plots dat hij getrouwd is, dat hij als hoogleraar Engels zijn kost verdient en dat zijn moeder niet meer leeft. Zijn vrouw Anna heeft het moeilijk met de 'nieuwe' Samson, vooral omdat hij geen moeite doet om op zoek te gaan naar de verloren gegane herinneringen. Nadat ze apart zijn gaan wonen, komt Samson in contact met dokter Ray Malcolm die hem kan overtuigen om mee te werken aan een bijzonder wetenschappelijk experiment.

Een man die zijn geheugen kwijt is, erg origineel is dit thema niet, denk maar aan de populaire strip XIII, die op zijn beurt weer leentjebuur speelde met The Bourne Identity van Robert Ludlum. Maar actie en geweld hoef je in Man Komt Kamer Binnen niet te verwachten. Het is eerder een psychologische roman over een man die op zoek gaat naar zijn identiteit en het leven opnieuw bekijkt zonder de 'bagage' van de afgelopen vierentwintig jaar. Krauss bedacht boeiende, kleurrijke personages, zoals de eigenzinnige Ray en de impulsieve Donald, die Samson in het onderzoekscentrum leert kennen.

Nicole Krauss hanteert een heldere schrijfstijl en pent levendige, geloofwaardige dialogen neer, waardoor het boek prettig leest. Het boek doet bij momenten aan het werk van Paul Auster denken. Alleen de laatste vijftig bladzijden vond ik wat te gekunsteld, maar niettemin is dit een auteur om in het oog te houden.

Man Komt Kamer Binnen - oorspronkelijke titel Man Walks into a Room - verscheen bij uitgeverij Anthos (2003) en telt 272 blz. (2de druk)

Walter van den Broeck - De Veilingmeester

2007-11-08T21:07:00.000+01:00

Openingszin: "Neemt u mij niet kwalijk, ik had u niet zien binnenkomen, en uw charmante vrouw stond erop dat ik het me gemakkelijk maakte."
Bladzijde 100: "Het sloeg op hol toen we uiteindelijk toch de slaapkamer betraden waar Gina en ik elkaar hadden gevonden."
Score: **

Het was een hele tijd geleden dat ik nog iets van Walter van den Broeck had gelezen, toch een van de betere schrijvers in het Nederlandse taalgebied. Het laatste wat ik las was Verdwaalde Post uit 1998, maar sindsdien schreef hij nog twee romans, die blijkbaar aan mij voorbij zijn gegaan. Dit was beter ook gebeurd met De Veilingmeester dat dit jaar verscheen. De Walter van den Broeck van de Beleg van Laken-cyclus is nergens meer te bekennen. Sire, er zijn geen zekerheden meer.

De Veilingmeester vertelt het verhaal van de jonge Bo Van Dorselaer. Hij krijgt een baantje bij het veilinghuis Van Orshaeghen, papt aan met de dochter van de baas en als deze laatste sterft, neemt hij zelfs de leiding van het huis over. Op een dag vindt hij in een pand waarvan hij de inboedel mag veilen bijna driehonderd exemplaren van hetzelfde boek: De Troonopvolgster van de onbekende auteur Walda Van den Brogel. Het boek bevat enkel maar klinkklare onzin, maar in het colofon staat in elk exemplaar een andere naam en trefwoord genoteerd. Geobsedeerd door deze vondst gaat Bo Van Dorselaer op zoek naar de ontbrekende exemplaren met alle gevolgen van dien.

De Veilingmeester leest vlot, maar daarmee is ook alles gezegd. Het uitgangspunt lijkt interessant, zeker gezien de knipoog naar het buitenechtelijke kind van koning Albert II. Maar het ongeloofwaardige verhaal staat bol van toevalligheden waardoor het toch al vergezochte plot nog ongeloofwaardiger wordt. Ook de personages zijn te weinig uitgewerkt. Het blijven eendimensionale figuren, wiens handelingen vaak vreemd en onlogisch overkomen. Walter van den Broeck is het sterkst als hij autobiografische elementen in zijn boek kan verweven. Pure fictie lijkt hem moeilijker te liggen, al vond ik Verdwaalde Post lang niet slecht. Dat van den Broeck zichzelf en koning Boudewijn een klein rolletje toebedeelt, kan De Veilingmeester lang niet redden. Dat is balen…

De Veilingmeester verscheen bij uitgeverij De Bezige Bij (2007) en telt 367 blz.

Juli Zeh - Speeldrift

2007-11-03T17:19:00.000+01:00

Openingszin: "Wat als de nazaten van de nihilisten allang vertrokken waren uit de stoffige winkels van de religieuze koopwaar die we onze wereldbeschouwing noemen?"
Bladzijde 100: "Het was onmiddellijk duidelijk dat zij degene was die als eerste de ogen moest afwenden als ze niet wilde dat ze 's middags daar nog zouden zitten, elkaar fixerend in het lege lokaal als een panter en een poema elk in zijn eigen kooi."
Score: ****

De veertienjarige Ada wordt na een incident van school gestuurd en komt op het Ernest Bloch-gymnasium in Bonn terecht. De medeleerlingen en zelfs de leraren zijn op intellectueel vlak geen partij voor het hoogbegaafde meisje. Enkel geschiedenisleraar Höfi kan enigszins met haar wedijveren. Maar wanneer een nieuwe leerling, Alev, op het toneel verschijnt, vindt Ada eindelijk een soul mate. Na een zelfmoordpoging en een gelukte zelfmoord van twee personages, besluiten Ada en Alev een 'spel' te spelen, met Smutek, de Poolse leraar Duits, als slachtoffer.

In Speeldrift krioelt het van filosofische vragen: over goed en kwaad, over normen en waarden, over gevoelens en apathie. Hoewel allesbehalve sympathiek zijn Ada en Alev interessante personages. Wanneer Höfi ze nihilisten noemt, antwoorden ze dat ze nog erger zijn, want "de nihilisten geloofden tenminste nog dat er iets was waarin ze níet konden geloven." De zelfverklaarde achterkleinkinderen van de nihilisten roepen zichzelf uit tot spelers, zonder medelijden of sympathie. Ook het slachtoffer Smutek is een boeiend figuur. Hij ontvluchtte het communistische Polen en probeert in Duitsland het geluk te vinden, wat eerst aardig lijkt te lukken: hij vindt een mooie vrouw en een baan als leraar, maar gaandeweg vereenzaamt hij en lijkt hij een gewillig slachtoffer van Alev en Ada.

Tot ongeveer halfweg is Speeldrift, de derde roman van de jonge Duitse schrijfster Juli Zeh, bijna het perfecte boek: diepgravend, boeiend en knap geschreven. Dat Zeh mooie zinnen kan schrijven, getuigt dit voorbeeld: "De zon stond brullend als een tandeloze tijger aan de hemel, schoot licht zonder warmte naar de straten van de stad, verblindde door de winter mat geworden ogen, maakte stof en verfrommelde zakdoeken onder de radiatoren zichtbaar, spotte met de schaamteloze naaktheid van kale bomen en struiken, legde vette vingerafdrukken op voorruiten bloot en wierp ontploffende bliksemstralen naar de ramen van de bovenste etages."

Maar daarna verliest Juli Zeh het verhaal uit het oog en werd het voor mij steeds moeilijker om door het boek te geraken (lees: het was bij momenten wat te hoog gegrepen voor mij). Het duurde daarom wat langer dan gedacht voordat ik Speeldrift uit had. Gelukkig maakte de laatste honderd bladzijden veel goed. Ondanks de wat wijdlopigheid is dit boek zeker een aanrader, vooral als je er de tijd voor neemt om alles wat te laten bezinken. Zeh neemt geen standpunt in, waardoor het zeker geen belerende roman is. De schrijfstijl is niet gemakkelijk te noemen, maar de korte hoofdstukken en de subtiele humor zorgen ervoor dat alles nog net verteerbaar is.

Speeldrift - oorspronkelijke titel Spieltrieb - verscheen bij uitgeverij Ambo (2006) en telt 452 blz. Vertaling: John Breeschoten.

Marc de Bel - Het Blik van de Belgica

2007-10-31T14:38:00.000+01:00

Openingszin: "En nu wilt Tollefsen, die door den langen donkeren winternacht zijn zinnen heeft verloren, dat wij, zijn zestien van de vierentwintigkoppige bemanning overblijvende en door bloedarmoede en scheurbuik ondermijnde medescheepsmaaten van de Belgica, allemaal iets offeren in dat lege cacaoblik, waarmede hij al daagenlang rondloopt."
Bladzijde 100: "Wat?"
Score: ***

Het Internationale Pooljaar, de bouw van een nieuwe Belgische poolbasis, allerhande (animatie)films over pinguïns, An Inconvenient Truth van Al Gore,… Antarctica is hot de laatste tijd. En dat blijkt ook uit het aantal boeken dat onlangs verscheen met dit boeiende continent als thema of setting. Ook Marc de Bel sprong op de kar en schreef een spannend jeugdboek waarin de legendarische zuidpoolexpeditie van Adrien de Gerlache aan het einde van de twintigste eeuw een grote rol speelt.

Het gebeurt niet vaak dat ik een jeugdboek lees en ik had zeker nooit gedacht dat ik ooit iets van Marc de Bel zou lezen. Ik lees wel de Kriegelstrips, maar dit meer omdat ik een liefhebber ben van de tekenstijl van Steven Dhondt. Maar als het over Antarctica gaat, schuif ik graag mijn vooroordelen opzij. En kijk, ik heb Het Blik van de Belgica zelfs met plezier gelezen. Voor dit boek haalde de Bel Alexander en oom Trotter opnieuw van stal. Alexander wint een reis naar Antarctica (de gelukzak). Zijn ouders kunnen (vader) en willen (moeder) niet mee, maar gelukkig daagt oom Trotter op en hij hoeft er geen twee keer over na te denken. Het is het begin van een spannend avontuur op het Antarctische ijs, waarbij de zoektocht van het verloren gegane dagboek van Jan van Mirlo, een van de matrozen op de Belgica, centraal staat.

Ondanks het wat langdradige begin - het duurt een hele tijd voordat we eindelijk in Antarctica belanden - is Het Blik van de Belgica een boeiend boek. Eerst heeft het veel weg van een gewoon reisverslag (een deel is zelfs in dagboekvorm geschreven). Interessant, vooral omdat Alexander en oom Trotter grotendeels dezelfde plaatsen aandoen als ik tijdens mijn reis naar Antarctica. Ik herkende dus nogal veel van wat zij allemaal zagen en meemaakten. Spannend wordt het pas in het tweede deel van het boek, waarin Alexander en zijn oom een man en zijn dochter ontmoeten en samen met hen op zoek gaan naar het dagboek van Jan van Mirlo. Ook al is dit deel niet altijd even geloofwaardig, het brengt eindelijk wat vaart in het boek, waardoor het toch een fijne avonturenroman wordt. Opmerkelijk is dat dit de tweede jeugdroman is met Jan van Mirlo in een belangrijke rol, na De Winter van de Belgica van Willy Schuyesmans.

De grootste verdienste van Het Blik van de Belgica is dat het probeert om jongeren belangstelling te doen krijgen voor Antarctica. Marc de Bel schrijft op een overtuigende manier over het min of meer ongerepte landschap van het continent en over het belang om dit zo te houden. Nochtans is hij er zelf nooit geweest. Maar bij het schrijven van het boek kreeg hij hulp van Dixie Dansercoer, Jozef Verlinden (auteur van Poolnacht, een standaardwerk over de Belgica-expeditie) en reisleider Herman Hannon. Zij kregen als dank een rolletje in het boek.

Het Blik van de Belgica verscheen bij uitgeverij Manteau (2007) en telt 240 blz.

Marisha Pessl - Calamiteitenleer Voor Gevorderden

2007-09-30T11:22:00.001+02:00

Openingszin: "Pap zei altijd dat iemand wel een geweldig goede reden moet hebben om zijn of haar Levensverhaal op te schrijven en vervolgens te verwachten dat iemand dat nog zal lezen ook."
Bladzijde 100: "En dan had je ook nog Milton met zijn stoere en barse uitstraling, zijn grote, gevulde lichaam dat iets weg had van iemands favoriete leunstoel die nodig opnieuw bekleed moest worden (zie Amerikaanse zwarte beer, Vleesetende landdieren, Richards, 1982)."
Score: **

Toen ik me in augustus trakteerde op een paar weken verlof, koos ik als vakantieliteratuur Calamiteitenleer Voor Gevorderden, de debuutroman van de jonge Amerikaanse schrijfster Marisha Pessl. Het boek kreeg goede kritieken en werd vergeleken met De Verborgen Geschiedenis van Donna Tart. Dat leek me wel wat: flink wat bladzijden, vlot geschreven, spannend en met wat erudiete trekjes. Helaas was ik toen mijn verlof gedaan was nog niet eens halfweg het boek. En dat had alles te maken met het feit dat Calamiteitenleer Voor Gevorderden serieus tegenviel.

Calamiteitenleer Voor Gevorderden vertelt het verhaal van de tiener Blue Van Meer, een eigenwijs hoogbegaafd wicht. Haar moeder is gestorven, haar vader is universiteitsprofessor met een nogal hoge dunk van zichzelf. Omdat hij vaak van universiteit verandert, verhuizen ze bijna constant. Blue komt uiteindelijk op een eliteschool in North Carolina terecht, waar ze kennis maakt met docente Hannah Schneider. Buiten schooltijd komt een groepje leerlingen, de Bluehoods, bij Hannah samen. En ook Blue wordt al snel tegen wil en dank lid van de Bluehoods, die stiekem het privéleven en verleden van Hannah proberen bloot te leggen.

Al lijkt het uitgangspunt interessant, boeien deed dit boek geenszins. Pas de laatste honderd bladzijden komt het verhaal enigszins op gang, waardoor je de meer dan 400 voorgaande pagina's niet meer als een saaie, ellenlange inleiding kan beschouwen. Ondanks die vele bladzijden heb je op het einde nog steeds geen goed beeld van wie de hoofdfiguren zijn. Ze blijven oppervlakkig, waardoor je niet met ze kan meeleven. Marisha Pessl vertelt alles nogal afstandelijk en de langdradigheid is ronduit ergerlijk. Ze heeft veel te veel tijd nodig om alles uit te leggen, terwijl het boek veel minder complex is dan pakweg De Verborgen Geschiedenis. Bovendien loopt ze voortdurend te koop met haar boekenwijsheid en etaleert dit door te pas, maar eigenlijk meer te onpas, het verhaal te larderen met literatuurverwijzingen. De eerste twee keer is dit nog leuk, de vijfhonderd volgende keren sla je die geïrriteerd over. De tekeningen in het boek zijn al helemaal overbodig. Pretentieus is een woord dat goed bij Pessl past.

Marisha Pessl heeft zeker talent. Calamiteitenleer Voor Gevorderden is zeker niet rotslecht te noemen en sommige omschrijvingen zijn heel knap geformuleerd. Maar ze moet haar enthousiasme in de toekomst toch wat temperen. Schrijven is schrappen. Het verhaal zou ze ook in 200 bladzijden verteld kunnen hebben. Momenteel lees ik Speeldrift van de jonge Duitse schrijfster Juli Zeh. Veel moeilijker geschreven, maar boeiend van begin tot (hopelijk) einde. Daar kan Pessl nog wat van leren.

Calamiteitenleer Voor Gevorderden - oorspronkelijke titel Special Topics in Calamity Physics - verscheen bij uitgeverij Anthos (2006) en telt 549 blz. Vertaling: Otto Biersma en Paul Bruijn.

Het boekventje leeft nog

2007-09-29T16:33:00.000+02:00

Geen paniek, deze blog is geen vroegtijdige dood gestorven. Binnenkort kan je hier weer een bespreking lezen.

Konstantin Paustovskij - De Tijd van de Grote Verwachtingen

2007-08-08T19:02:00.000+02:00

Openingszin: "In februari van het jaar 1920 op een dag met een snerpende noordenwind vluchtten de troepen van Denikin uit Odessa weg na de stad nog een aantal granaten achterna gestuurd te hebben."
Bladzijde 100: "Dit liedje kon eindeloos gevarieerd worden, je vulde maar een naam in: Charkov, Kijev, Jalta, Golta, Sotsji of, waarom niet, het verre Vjatka."
Score: *****

Ik heb nogal veel belangstelling voor wat er vorige eeuw allemaal in Rusland gebeurde. Het is dan ook niet meer dan logisch dat ik een paar jaar geleden de autobiografische geschriften van Konstantin Paustovskij ontdekte. Het zijn zes boeken, uitgegeven door De Arbeiderspers in haar collectie Privé-domein. Zopas las ik het vierde deel, De Tijd van de Grote Verwachtingen, en het was weer een heus leesfestijn.

Konstantin Paustovskij was ooggetuige bij alle sleutelmomenten van het begin van de twintigste eeuw. Als kind maakte hij tsaar Nicolaas II nog mee en later zag hij zijn land helemaal veranderen tijdens de Russische revolutie.

In De Tijd van de Grote Verwachtingen schrijft Paustovskij over zijn verblijf in Odessa aan de Zwarte Zee. Het Rode Leger heeft de stad veroverd, maar tijdens de jaren 1921-1922 gaat Odessa gebukt onder een hongersnood. Paustovskij heeft het niet alleen over de militaire en politieke gebeurtenissen. Hij heeft vooral aandacht voor de inwoners van Odessa, die trachten te overleven in deze woelige tijden. Hijzelf vindt een baan bij een krant en ontmoet er beroemde (zoals auteur Isaak Babel) en minder bekende personen.

Wat van De Tijd van de Grote Verwachtingen, en bij uitbreiding alle delen van de autobiografie, zo’n knap boek maakt, is de schrijfstijl van Konstantin Paustovskij. Als geen ander kan hij personen, landschappen, situaties beschrijven. Alles is zo treffend verwoord dat je het gevoel hebt het allemaal zelf mee te maken. Daardoor is het zo lastig om het boek weg te leggen. Het is geen pageturner omdat het spannend is, maar wel door het taalgebruik. Het knapste hoofdstuk vond ik De vertraagde tijd, waarin Paustovskij zijn vakantie in, aanvankelijk dan toch, volstrekte eenzaamheid doorbrengt in het stadje Ovidiopol, nabij Odessa.

De dagen gingen langzaam. De zon had helemaal geen haast.
De tijd vertraagde zijn pas en scheen te stokken. Het liefst had hij waarschijnlijk helemaal stilgestaan.
Maar ik wist dat ter aflossing van de ochtend een nieuwe onveranderde dag zou komen, zo onveranderd dat al na verloop van een week al deze dagen mij zouden voorkomen als een ononderbroken eindeloze dag.
Ik raakte gewoon aan de permanente hitte van zo'n ononderbroken dag (de nachten leken alleen maar gemaakt om even bij te kunnen komen van het wrede daglicht), aan zijn monotoon gezoem alsof diep in de aarde een koperen snaar vibreerde, ik wende eraan dat de lucht, eenmaal oververhit, zijn helderheid verloor en op stollend glas leek en ook dat de lucht nooit egaal was. Al naar gelang de wind wel of niet aanzwol, werd het blauw voller of bleker.

De vertaling van Wim Hartog doet misschien wat ouderwets aan, maar dit stoort geenszins. Integendeel, het geeft het boek een authentieke sfeer. Bovendien blijft het poëtische van Paustovskij’s taalgebruik behouden. Kortom, de zesdelige autobiografie, of toch alvast de eerste vier delen ervan, hoort tot het beste, ís misschien wel het beste, wat ik ooit gelezen heb.

De Tijd van de Grote Verwachtingen - oorspronkelijke titel Vremja Bolsjiech Ozjiedanij - verscheen bij uitgeverij De Arbeiderspers (1981) en telt 240 blz. Vertaling: Wim Hartog.

Julian Barnes - Arthur & George

2007-07-22T19:56:00.000+02:00

Openingszin: "Een kind wil kijken. Zo begint het altijd, en zo begon het toen. Een kind dat wilde kijken."
Bladzijde 100: "Dergelijke namen betekenden dat de mannen die de natuurlijke wereld het best begrepen - de grote natuurkundigen en biologen - ook onze gidsen naar de bovennatuurlijke wereld waren geworden."
Score: ***

't Was lang geleden (elf jaar om precies te zijn) dat ik nog eens iets van Julian Barnes gelezen had. Ik herinner me nog dat ik met veel plezier zijn Een Geschiedenis van de Wereld in 10,5 Hoofdstuk gelezen heb, al kan ik me niet meer voor de geest halen waarover dit boek nu weer ging. Maar dat er iets aan mijn geheugen scheelt, wist ik al langer.

In zijn laatste roman gaat Julian Barnes de biografische toer op. De Brit giet in Arthur & George een weinig bekend, maar echt gebeurd historisch voorval in romanvorm. Aan het einde van de 19de eeuw wordt de jonge advocaat met Indische roots George Edalji onterecht beschuldigd van dierenmishandeling en het versturen van dreigbrieven. Ondanks het gebrek aan overtuigend bewijsmateriaal, wordt Edalji niettemin veroordeeld tot zeven jaar dwangarbeid. Wanneer Arthur Conan Doyle, de beroemde schrijver van de verhalen rond Sherlock Holmes, dit onrecht ter ore komt, kruipt hij zelf in de rol van detective om de onschuld van George Edalji te bewijzen.

Het is duidelijk dat Julian Barnes uitgebreid research heeft verricht voor het schrijven van dit boek. We krijgen een vrij compleet beeld van hoe de twee hoofdpersonages in hun verschillende milieus opgroeiden. Arthur Conan Doyle krijgt zijn opvoeding van zijn moeder (zijn vader is verslaafd aan de drank en bijna altijd afwezig) die hem de liefde voor verhalen bijbrengt. Mede daardoor groeit Arthur uit tot een gevierd schrijver. Maar niet alles gaat hem voor de wind, want zijn eerste vrouw heeft tuberculose. Nog voor ze sterft wordt Arthur echter verliefd op een andere vrouw, want hem de nodige morele dilemma's oplevert. Arthur wordt ook een fervente aanhanger van het spiritisme.

George Edalji groeit op in de pastorie van zijn Indische vader en Schotse moeder. Op het platteland waar hij woont, wordt hij echter door zijn oosterse uiterlijk nooit aanvaard door zijn leeftijdsgenoten. Maar dat houdt hem niet tegen om rechten te studeren en advocaat te worden. Racisme speelde ongetwijfeld mee in zijn veroordeling door de rechtbank.

Het probleem met Arthur & George is dat het soms te veel biografie is. Het boek telt heel wat boeiende, ja zelfs spannende passages, maar is helaas ook geregeld langdradig en saai. Zo gaat Julian Barnes, die in de val trapt om te compleet te zijn, veel te uitgebreid in op de liefdesperikelen van Arthur Conan Doyle, zodat het werkelijke thema van de roman bij momenten naar de achtergrond gedrukt wordt. Met tweehonderd bladzijden minder zou Arthur & George echt een aanrader geweest zijn. Nu is het een onevenwichtig boek dat twijfelt tussen historisch naslagwerk en vlotlezende roman.

Arthur & George verscheen bij uitgeverij Atlas (2006) en telt 480 blz. Vertaling: Frans van der Wiel.

José Saramago - Het Verzuim van de Dood

2007-07-11T22:12:00.000+02:00

Openingszin: "De volgende dag ging er niemand dood."
Score: ****

José Saramago goes Arto Paasilinna. Zo kan je Het Verzuim van de Dood best omschrijven. Humor was altijd een belangrijk thema in Saramago's werk, maar dan wel subtiel, tussen de ellenlange regels door. Maar in zijn recentste boek laat de Portugese Nobelprijswinnaar alle remmen los. Het resultaat is een erg vrolijk boek over de dood, vergelijkbaar dus met het werk van de Fin Paasilinna, maar dan wel in een compleet andere schrijfstijl.

Saramago komt vaak aandraven met originele uitgangspunten en dat is ook nu weer het geval. In een niet bij naam genoemd land - Portugal is het niet, want het land in kwestie heeft geen zee en maar liefst drie buurlanden - sterft er op de nacht van 31 december op 1 januari niemand. Toeval misschien, maar ook de volgende dagen, weken, maanden blijft iedereen leven. Aanvankelijk leidt dit tot grote vreugdetaferelen, maar al snel merkt men dat het uitblijven van de dood toch heel wat nare gevolgen heeft: de terminale patiënten worden niet verlost uit hun lijden, ziekenhuizen en bejaardentehuizen geraken overbezet, begrafenisondernemingen moeten zich toeleggen op het begraven van kanaries en honden (want de dieren sterven nog doodnormaal) om het hoofd boven water te kunnen houden... En uiteraard profiteert de maffia, pardon, maphia, van de ongewone situatie om zich te verrijken.

Het Verzuim van de Dood heb ik constant met een glimlach op mijn gezicht gelezen. Figuurlijk dan toch, want ik lees meestal in de trein en wil niet dat medependelaars denken dat ik aan de drugs zit of zo. Het is een hilarisch boek dat en passant stevige maatschappijkritiek niet uit de weg gaat. De kerk, de politiek, het verzekeringswezen,… krijgen er serieus van langs. Vooral in de eerste helft van het boek is Saramago in topvorm. Het tweede gedeelte, met dat verhaal over de eenzame cellist, is van een iets minder niveau, maar nog steeds goed te pruimen.

José Saramago pakt opnieuw uit met zijn handelsmerk: ellenlange zinnen, met tal van bijzinnen waarin hij van de essentie afdwaalt om een bladzijde later terug op het juiste spoor te komen. Normaal vermeld ik boven elke bespreking de eerste zin die op bladzijde 100 staat (het is een onhebbelijkheid van mij om voordat ik aan een boek begin, eerst deze zin te lezen - vraag me niet waarom). Bij dit boek was dit niet mogelijk: de zin begon op bladzijde 99 en eindigde pas op pagina 101. José Saramago maakt zichzelf ook wel vrolijk om zijn schrijfstijl. Op een bepaald moment schrijft de in staking gegane dood een brief naar de premier, die in alle kranten afgedrukt wordt. Een grammaticaspecialist buigt zich over de brief en beklaagt zich over de "rommelige syntaxis, het ontbreken van punten, de weglating van onmisbare haakjes, het obsessieve vermijden van alinea's, de lukraak geplaatste komma's en, onvergeeflijk, het opzettelijke en haast duivelse negeren van de hoofdletter".

Het Verzuim van de Dood - oorspronkelijke titel As Intermitências da Morte - verscheen bij uitgeverij Meulenhoff (2006) en telt 222 blz. Vertaling: Maartje de Kort.

Karin Fossum - De Duivel Draagt Het Licht

2007-07-06T21:21:00.000+02:00

Openingszin: "Hoofdbureau van politie, 4 september, 16.00 uur."
Bladzijde 100: "Ik hervond mijn evenwicht en liet het luik los, liet het met een knal vallen."
Score: ***

Na het pakkende Wat Is De Wat van Dave Eggers was het tijd om eens iets luchtiger te lezen. Karin Fossum werd het, waarbij ik bij het vierde boek aanbeland was in de thrillerreeks rond de sympathieke inspecteur Konrad Sejer. Ik heb een zwak voor Scandinavische misdaadromans. Mijn favoriete auteur is eigenlijk de Noor Gunnar Staalesen, waarvan helaas niet alle boeken in het Nederlands vertaald zijn, maar van de romans van zijn landgenote Karin Fossum die ik al las, heb ik ook erg genoten. Helaas vond ik De Duivel Draagt Het Licht toch wat minder dan de vorige drie.

Andreas Winther en Zipp zijn twee vrienden die hun tijd verdoen met bier drinken en video's bekijken. En als ze geld nodig hebben om hun weinig tot de verbeelding sprekende hobby's te kunnen uitoefenen, stelen ze wel eens handtassen van weerloze vrouwen. Op een nacht besluit Andreas bij een oude vrouw in te breken en draagt Zipp op om buiten de wacht te houden. Maar de rooftocht loopt slecht af. Andreas valt door een open kelderluik en breekt zijn nek. Terwijl Zipp, onwetende van wat er is gebeurd, terug naar huis gaat in de veronderstelling dat zijn kompaan hem een loer heeft gedraaid en stiekem alleen met de buit is gaan lopen, is Andreas de hulpeloze gevangene van Irma Funder, de eenzame en ietwat gestoorde bewoonster van het huis.

Karin Fossum schrijft heel menselijke verhalen, waarin de 'slechteriken' nooit echte schurken zijn. Anders dan bij de meeste misdaadverhalen is het niet de hoofdinspecteur die de onverdeelde aandacht krijgt. Konrad Sejer speelt haast een bijrol, terwijl Fossum vooral dieper ingaat op psychologische uitwerking van in dit geval Andreas, Zipp en Irma. Wat bezielt Irma om de zwaargewonde Andreas in de kelder te laten liggen en hoe reageert Andreas hierop? Hoe fout ze ook zijn, de beweegredenen van de hoofdpersonages zijn goed te begrijpen.

Maar ondanks het originele uitgangspunt en de geloofwaardige, goed uitgewerkte personages (daardoor nog net 3 sterren), kon het boek me minder boeien dan de vorige verhalen rond Konrad Sejer. Misschien was ik nog niet bekomen van Wat Is De Wat. In vergelijking van de gruwelen in Soedan, komt wat er in De Duivel Draagt Het Licht gebeurt, nogal licht over. Maar het meest stoorde ik me aan de vele toevalligheden. Jammer, want de eerste drie boeken uit de reeks waren zeker aanraders.

De Duivel Draagt Het Licht - oorspronkelijke titel Djevelen Holder Lyset - verscheen bij uitgeverij Manteau/Anthos (2002) en telt 288 blz. Vertaling: Annemarie Smit.

Dave Eggers - Wat Is De Wat

2007-07-03T23:43:00.000+02:00

Openingszin: "Ik heb geen reden om de deur niet open te doen, dus doe ik de deur open."
Bladzijde 100: "Op honderd meter afstand van waar jullie nu zijn, zullen jullie allemaal sterven."
Score: ****

Ik heb lang getwijfeld voordat ik Wat Is De Wat kocht. Ik had eerder al een boek van Dave Eggers geprobeerd, met name zijn debuut Een Hartverscheurend Verhaal van Duizelingwekkende Genialiteit. Maar deze roman vond ik verre van, euh, geniaal. Ik heb hem zelfs niet uitgekregen en heb me sindsdien ook niet meer aan een Eggers gewaagd. Tot nu, dus. Vooral omdat het onderwerp me aansprak. En wat blijkt, Wat Is De Wat is zowaar een van de beste boeken van het jaar.

Eigenlijk is Wat Is De Wat een biografie, weliswaar in romanvorm gegoten. Het vertelt het waargebeurde verhaal van Valentino Achak Deng. Een onthutsend verhaal dat me nog lang zal bijblijven. Eind jaren tachtig wordt Achaks dorp in Zuid-Soedan door moslimmilities verwoest. Achak, nog maar een kind, slaat halsoverkop op de vlucht, onwetend over het lot van zijn familie en vrienden. Samen met honderden andere kinderen - de 'lost boys' genoemd - trekt hij te voet door het door oorlog verscheurde land op zoek naar een veilig onderkomen. Het is een helse tocht door de woestijn. De kinderen hebben nauwelijks te eten en te drinken en lopen voortdurend het gevaar op hongerige leeuwen of vijandelijke soldaten te stoten. Dertien jaar lang verblijft Valentino Achak Deng in vluchtelingenkampen, eerst in Ethiopië, daarna in Kakuma, Kenia. In 2001 emigreert hij naar de Verenigde Staten, maar ook daar blijft hij niet van tegenspoed gespaard…

Dave Eggers deed drie jaar research voor het schrijven van Wat Is De Wat. In 2003 bezocht hij zelfs, samen met Valentino Achak Deng, Soedan. Ondanks het schokkende onderwerp, vertelt Eggers het verhaal nogal nuchter. Geen overdreven sentimentaliteit, de harde feiten spreken voor zich. Toch zijn sommige passages moeilijk om te verwerken. Vooral na bladzijden 298 tot 320 moest ik toch even bekomen. Maar gelukkig is er ook voldoende plaats voor humor en fijne anekdotes.

Enig minpunt is dat Dave Eggers, ondanks zijn verteltalent, geen groot schrijver is. Zijn proza is nogal aan de eenvoudige kant, zonder mooi geformuleerde gedachten of beschrijvingen. Gelukkig stoort het niet echt dankzij het boeiende, hartverscheurende verhaal. Wat Is De Wat is een relevant boek over een conflict dat nog steeds niet afgelopen is. Kijk maar naar de schrijnende toestand in Darfoer. Maar het meest onder de indruk ben ik van het doorzettingsvermogen, in extreem moeilijke omstandigheden, van het hoofdpersonage. Op de cover van het boek zegt schrijver Khaled Hosseini: "Ik zal Valentino Achak Deng nooit vergeten". Awel, ik ook niet.

Wat Is De Wat - oorspronkelijke titel What Is The What - verscheen bij uitgeverij Rothchild & Bach (2007) en telt 463 blz. Vertaling: Wim Scherpenisse en Gerda Baardman.

Ian McEwan - Aan Chesil Beach

2007-06-20T00:18:00.000+02:00

Openingszin: "Ze waren jong, welopgevoed en allebei nog maagd op deze avond voor hun huwelijksnacht, en ze leefden in een tijd dat een gesprek over seksuele problemen ronduit onmogelijk was."
Bladzijde 100: "Ze was twee persoonlijkheden - de ene die geërgerd het kussen neersmeet, de andere die toekeek en daarom een hekel aan zichzelf had."
Score: *****

Na het lichtjes ontgoochelende Zaterdag neemt de Brit Ian McEwan revanche door zijn beste roman totnutoe te schrijven. Het korte, maar krachtige Aan Chesil Beach is een pareltje dat na lezing nog lang blijft nazinderen. De openingszin onthult al meteen het uitgangspunt van de roman. Florence Ponting en Edward Mayhew zijn pas getrouwd en nuttigen in een hotel in Dorset hun avondmaal. Echt genieten van het eten doen ze niet. Ze zijn met hun gedachten bij de huwelijksnacht die in het verschiet ligt. Het is 1962, van de seksuele revolutie is nog geen sprake. Florence en Edward hebben het vóór hun ja-woord gehouden op wat kuise kusjes. Edward kijkt reikhalzend uit naar 'het moment'. Wat niet gezegd kan worden van Florence…

Veel gebeurt er niet in Aan Chesil Beach. Toch slaagt Ian McEwan erin om ons 150 bladzijden lang te boeien. De 'gebeurtenissen' in het hotel wisselt hij af met flashbacks over hoe Florence en Edward in verschillende milieus opgroeiden en hoe ze elkaar ontmoetten. Ondanks het alledaagse karakter van het boek, is Aan Chesil Beach best wel spannend. De roman stevent regelrecht op een climax af en is daardoor verbazend genoeg een page-turner. Maar het prachtige proza van McEwan dwingt je dan weer om rustig te genieten van de mooi omschreven gedachten en observaties. Hij vertelt het verhaal nogal afstandelijk, met de nodige ironie, maar toch is het een ontroerende roman over hoe de tijdsgeest het prille geluk van twee twintigers bedreigt.

Aan Chesil Beach - oorspronkelijke titel On Chesil Beach - verscheen bij uitgeverij De Harmonie/Manteau (2007) en telt 155 blz. Vertaling: Rien Verhoef.

Fred Vargas - De Omgekeerde Man

2007-06-17T21:02:00.000+02:00

Openingszin: "Dinsdag waren er vier ooien de keel doodgebeten in Ventebrune, in de Alpen."
Bladzijde 100: "'Maar ik vrees dat de, hoe zal ik het zeggen, berg hem al voorgoed tot zich heeft genomen.'"
Score: *****

Met De Omgekeerde Man schreef Fred Vargas misschien wel haar beste roman. En als je weet hoe goed haar vorige (vertaalde) boeken al waren, besef je wat voor een pareltje nu weer ongeduldig op jou ligt te wachten in de boekenwinkel.

De Provençaalse Alpen is het decor van de roman die Fred Vargas in 1999 schreef en onlangs in een Nederlandse vertaling verscheen. In het natuurpark Mercantour houdt een wolf lelijk huis. Regelmatig bijt hij in de vele schapenboerderijen die de streek telt ooien dood en dat vinden de bewoners niet erg leuk. De Canadese wetenschapper Lawrence, die al enige tijd in de streek vertoeft om de wolven te bestuderen, kan niet verhinderen dat er een klopjacht wordt georganiseerd, zonder veel resultaat evenwel. Maar de onrust vergroot wanneer schapenboerin Suzanne door de wolf wordt doodgebeten. Diezelfde nacht verdwijnt bovendien Massart, een zonderlinge dorpsbewoner. Volgens sommigen is hij een weerwolf en heeft hij de moord op zijn geweten. De oude schaapsherder De Waker, de Afrikaanse pleegzoon van de vermoorde Suzanne, Soliman en Camille, de vriendin van Lawrence, zijn ervan overtuigd dat Massart 'gewoon' een seriemoordenaar is en gaan naar hem op zoek, want de politie hecht weinig geloof aan hun hypothese. De moorden stoppen echter niet, en Camille roept de hulp in van de Parijse commissaris Jean-Baptiste Adamsberg, met wie ze vroeger nog een relatie heeft gehad.

De Omgekeerde Man is een eigenzinnige en spannender roadmovie, waarin de Alpen en de kleine bergdorpjes een belangrijke rol spelen. Maar de kracht van de roman zit hem vooral in de wisselwerking tussen de drie personen die op zoek gaan naar de seriemoordenaar: een zwijgzame herder, die regelmatig naar zijn thuisgebleven schapen telefoneert om zich ervan te vergewissen dat alles goed met hen gaat, de jonge en driftige Soliman die in zijn vrije momenten het woordenboek van buiten leert en er te pas en te onpas uit citeert en ten slotte de mooie Camille, wier gevoelens op de proef worden gesteld wanneer ze noodgedwongen een beroep moet doen op haar ex-lief Adamsberg.

Fred Vargas contrueert alweer prachtzinnen (die bovendien uitmuntend vertaald zijn). Een voorbeeld: "Hij had genoeg slachtoffers hun agressor horen beschrijven: reusachtige kerels, met brute gelaatstrekken en handen als kolenschoppen. En was de man eenmaal gearresteerd, dan was het slachtoffer teleurgesteld dat de reus zo klein, zo gewoon bleek te zijn. Hij had na vijfentwintig jaar bij de politie geleerd juist gewone mensen te vrezen en reuzen en mismaakten onbekommerd tegemoet te treden; die hadden immers van jongs af aan geleerd zich koest te houden als ze met rust wilden worden gelaten. Gewone mensen bezaten die wijsheid niet, die hielden zich niet koest."

De Omgekeerde Man is een knap geschreven, spannend boek, met zachte humor, boeiende personages en heerlijke dialogen. Ook een aanrader voor mensen die niet van misdaadromans houden. Fred Vargas verdient het om door iedereen gelezen te worden.

De Omgekeerde Man - oorspronkelijke titel L'Homme à l’Envers - verscheen bij uitgeverij De Geus (2007) en telt 285 blz. Vertaling: Rosa Pollé.

Arto Paasilinna - De Tien Minnaressen

2007-06-10T23:55:00.000+02:00

Openingszin: "De dood stevent recht op ons af als een ontzaglijke locomotief en verplettert eenieder die voor hem komt te staan, en niemand die aan dat ongeluk zal ontkomen."
Bladzijde 100: "Daar leken de zakenpartners begrip voor te hebben."
Score: **

Er zijn geen zekerheden meer. Tot voor kort kon ik iedereen het ganse oeuvre van Arto Paasilinna van harte aanbevelen. Enfin, toch de boeken die in het Nederlands vertaald zijn. Maar na het lezen van De Tien Minnaressen moet ik toegeven dat de Fin ook eens wat minder in vorm is. Humor is een wezenlijk onderdeel van 's mans werk, maar waar dit in zijn vorige boeken die ik las ten dienste stond van het verhaal, is in De Tien Minnaressen eerder het omgekeerde het geval.

De plot stelt deze keer niet veel voor. Grootindustrieel Rauno Rämekorpi wordt zestig en verzuipt na afloop van het verjaardagsfeestje haast in de bloemen, champagne en kaviaar. Maar in plaats van dit alles weg te gooien, besluit de oude snoeper langs te gaan bij zijn vriendinnen in de hoop om als dank voor de geschenken met hen van bil te kunnen gaan. Rond Kerstmis doet hij dit verkleed als kerstman nog eens over.

Het boek doet wat denken aan een Franse komische film, met veel gepraat en situatiehumor, maar eigenlijk nooit echt grappig. Ook het einde is een regelrechte anticlimax. Doorheen het ganse boek maakt Paasilinna gewag van een spetterend einde, waarin de vrouwen wraak nemen op de overspelige grootindustrieel. Maar zelfs daarvoor ontbrak het de auteur aan inspiratie.

De enige interessante momenten zijn wanneer Rauno Rämekorpi zich opwindt over de huidige maatschappij. Van de mens heeft hij geen hoge pet op. "Een God die zo erg in gebreke was gebleven, verdiende het niet uitgebreid te worden aanbeden. (…) Als een dergelijke schepper zijn fabriek binnenmarcheerde voor een baan als ingenieur op de afdeling productontwikkeling en daarbij de mens als meesterproef aandroeg, zou hij bij hem in ieder geval niet aan de bak komen." Verder heeft hij nog zijn eigenzinnige mening over het communisme, het alcoholisme bij de Finnen, huiselijk geweld…

Dat Paasilinna beter kan, bewees hij al met boeken als De Zelfmoordclub of Wees Genadig. Hopelijk haalt het volgende vertaalde werk opnieuw dit niveau.

De Tien Minnaressen - oorspronkelijke titel Kymmenen riivinrautaa - telt 239 blz. en is een uitgave van Wereldbibliotheek (2007). Vertaling: Annemarie Raas.

Koen Peeters - Grote Europese Roman

2007-05-20T14:57:00.000+02:00

Openingszin: "Brussel, de nieuwe eeuw was begonnen en in september werd overal de eerste budgettering voor het nieuwe jaar opgemaakt."
Bladzijde 100: "Brussel, maar dan halverwege de jaren dertig van de vorige eeuw."
Score: ****

"Ik wil een boek schrijven als een Great American Novel, vermomd als een Grote Europese Roman. Ik heb gegoogeld, die bestaat nog niet. Groots en episch moet die de geschiedenis van de Europese mensheid samenvatten, maar dan vanuit het perspectief van mensen die werken of leven in Brussel." Zo verklaart Koen Peeters, mijn favoriete Nederlandstalige auteur, de opzet van zijn nieuwe roman. Moeten we dit ernstig nemen? Wellicht niet helemaal. Groots en episch kan je deze roman niet noemen, daarvoor is het verhaal te lichtvoetig verteld. Waarmee ik niet wil gezegd hebben dat het een slecht boek is. Integendeel.

Eigenlijk had Koen Peeters zijn boek ook best 'Grote Brusselse Roman' genoemd kunnen hebben. Hoewel het hoofdpersonage door gans Europa reist, staat toch telkens de Belgische en Europese hoofdstad centraal. Het is ook de plek waar marketeer Robin werkt. Zijn baas Theo Marchand komt tot de vaststelling dat de sector van de relatiegeschenken de laatste tijd achteruit boert. Hij stuurt zijn beste kracht Robin eropuit om te zien wat er op de Europese markt leeft, zodat de verkoopstrategieën aangepast kunnen worden. Theo geeft Robin een Moleskineschriftje mee, waarin hij zijn bevindingen moet noteren. Maar Robin besteedt meer tijd aan het zoeken naar liefde en het opschrijven van vreemde woorden, conversaties en observaties, dan aan het schrijven van een rapport voor zijn baas.

Net zoals Primo Levi in zijn Het Periodiek Systeem elk hoofdstuk de naam van een chemisch element meegeeft, draagt elk hoofdstuk van Grote Europese Roman de naam van een Europese hoofdstad. Maar zoals gezegd is het vooral Brussel die de meeste aandacht krijgt. "De Grote Europese roman is tegelijk een klein Brussels boekske geworden", zo geeft Koen Peeters uiteindelijk toe. Voor wie deze stad een beetje kent, is het boek een waar plezier om te lezen. Peeters noemt de straten waardoor de hoofdpersonages struinen telkens bij naam, waardoor je je levendig kan voorstellen waar ze zich bevinden. Zo wandelt Theo Marchand, wiens boeiende levensverhaal we doorheen de roman en passant leren kennen, de hele kleine ring rond, iets wat ik ook al gedaan heb (in verschillende etappen weliswaar). "Men zegt dat de Brusselse Kleine Ring de vorm heeft van een hart. Niet het kitscherige, ingekeepte valentijnshart, maar het kloeke varkens- of mensenhart. Het hart is het orgaan dat het debiet van onze gevoelens regelt. Het kon dan ook niet anders dat wanneer Theo een wandeling op de stadskaart maakte in de vorm van een hart, alle mogelijke gevoelens door zijn gemoed zouden spoelen."

Grote Europese Roman is het beste boek dat Koen Peeters tot nog toe schreef. Het beschrijft niet enkel op een ironische wijze de lege marketingwereld en het Europa dat ondanks alle taalbarrières verenigd poogt te zijn, maar is ook een erg gevoelig en aangrijpend boek. Vooral door de boeiende personages: Robin die zich nog over alles kan verwonderen en eigelijk gewoon op zoek is naar geluk en de oude Theo die zijn einde voelt naderen en een halve eeuw eerder alle ellende meemaakte in een Europa dat nog niet één was. Voor Theo is Europa "de enige liefdevolle thuishaven die hij voor zichzelf kon bedenken. Als een beschermende tent, die onderaan naar alle kanten open was".

Grote Europese Roman verscheen bij Meulenhoff/Manteau (2007) en telt 294 blz.

Martin Amis - Nachthuis

2007-04-21T12:51:00.000+02:00

Openingszin: "Lieve Venus, Als het waar is wat ze zeggen en mijn land op sterven ligt, dan denk ik dat ik ze misschien kan vertellen waarom."
Bladzijde 100: "Want binnenkort zal ik een paar bar slechte dingen doen."
Score: ****

Een Amerikaanse Rus weet dat hij niet meer lang te leven heeft, en keert in 2004 terug naar zijn geboorteland. Op een cruiseschip vaart hij naar Norlag, de Siberische goelag waar hij na de Tweede Wereldoorlog werd opgesloten omdat zijn politieke ideeën niet strookten met die van Stalin. Terwijl de nieuwsberichten het onophoudelijk hebben over de gijzelingsactie in Beslan, waar Tsjetsjeense rebellen en het Russische leger een bloedbad aanrichten in Middenschool nummer 1, schrijft de cynische, weinig sympathieke verteller van het verhaal een afscheidsbrief aan zijn dochter. Daarin heeft hij het over zijn jaren in de goelag en het leven na zijn vrijlating. Voor hij gevangen werd genomen was hij stapelverliefd op het joodse meisje Zoja. Maar na zijn gevangenneming heeft Zoja niet op hem gewacht en trouwde met zijn broer Lev. Niet dat deze laatste daar veel aan heeft, want in 1948 wordt ook hij naar Norlag gestuurd. Ondanks dit schokkende nieuws neemt de verteller het aanvankelijk op voor de dichter Lev, die het in het kamp zwaar te verduren heeft. Maar hoe lang kan hij de jaloezie en 'het verraad' de baas?

Martin Amis schreef een boeiend boek dat een overtuigend beeld geeft van het harde leven in de goelag: de dwangarbeid, de hiërarchische klassen in het kamp (je had van boven tot onder de zwijnen, de urka's, de serpenten, de bloedzuigers, de facisten, de sprinkhanen en ten slotte de strontveters) en het permanente hongergevoel. Maar Nachthuis is ook een liefdesverhaal. Zelfs in de uitzichtloze jaren in het strafkamp blijft Zoja de relatie tussen de verteller en zijn broer Lev bepalen. Het wordt er niet beter op wanneer na de dood van Stalin het regime wat versoepelt en de vrouwen van de gevangenen op bezoek mogen komen.

Martin Amis is een uitmuntend verteller. Dat bewees hij al in het hoogst originele Time's Arrow, het enige boek dat ik voorheen van hem las. Door zijn mildironische schrijfstijl is het boek, ondanks de niet zo vrolijke thema's, nooit zwaar op de hand. Nachthuis is een knappe historische roman die en passant nog een link legt tussen de Sovjetdictatuur en het huidige regime van Poetin. Relevante literatuur noemen we dit.

Nachthuis - oorspronkelijke titel House of Meetings - verscheen bij uitgeverij Contact (2007) en telt 256 blz. Vertaling: Jan Pieter van der Sterre.

Opslagcapaciteit

2006-11-23T20:37:00.000+01:00

Ik weet niet of ik me nu zorgen moet beginnen maken, maar twee 'literaire' voorvallen van recente datum doen me toch wel twijfelen aan het optimaal functioneren van mijn geheugen. Zo herlas ik onlangs De Meester en Margarita van Michail Boelgakov. Ik had dat boek in 1994 gelezen en was daar sterk van onder de indruk. Helaas kon ik me niet echt meer herinneren waarover het verhaal ging. Vandaar dat ik het boek opnieuw las in de veronderstelling dat vele scènes me opnieuw voor de geest zouden komen. Echter, dit was absoluut niet het geval. Het was alsof ik de roman voor de allereerste keer las.

Tweede voorbeeld. Omdat ik even zonder iets te lezen zat, bemerkte ik in mijn boekenkast De Verre Aarde (The Songs of distant Earth) van Arthur C. Clarke. In twee dagen las ik dat schitterend werkje uit en wilde het toevoegen aan mijn Excel-lijstje met gelezen boeken... om tot de constatatie te komen dat ik dit boek al in 2000 gelezen had. Terwijl er me bij mijn onbewuste herlezing geen enkele scène bekend voorkwam. Als het nu een slecht boek geweest was met een flutverhaal dat niet blijft hangen, tot daar aan toe. Maar net als De Meester en Margarita was De Verre Aarde een fantastische roman (weliswaar in een totaal ander genre), waardoor ik het erg vreemd vind dat ik me er niets van herinnerde.

Mijn opslagcapaciteit onder mijn schedelpan zal wellicht beperkt zijn. Er zijn ook zovele verhalen (boeken, strips, films, tv-reeksen, afgeluisterde gesprekken in de trein...) die jaarlijks de revue passeren. Jammer genoeg selecteert mijn geheugen blijkbaar niet altijd op kwaliteit om dingen weg te gooien...

John Boyne - De Jongen in de Gestreepte Pyjama

2006-08-04T13:35:00.002+02:00

Openingszin: "Toen Bruno op een middag uit school kwam, trof hij tot zijn verbazing Maria aan in zijn slaapkamer - het dienstmeisje dat altijd met gebogen hoofd naar het vloerkleed staarde en nooit opkeek - die bezig was om al zijn spullen uit de klerenkast te halen en in vier grote houten kratten te pakken, zelfs de dingen die hij achter in de kast had verstopt en die van hem waren en waar niemand aan mocht komen."
Bladzijde 100: "De wandeling langs het hek duurde veel langer dan Bruno had verwacht; het leek wel kilometers ver door te gaan."
Score: *****

Als je van plan bent om dit jaar maar één boek te lezen, laat het dan De jongen in de gestreepte pyjama van John Boyne zijn. Het is een jeugdboek, maar dan wel een heel bijzonder jeugdboek, dat volwassenen nog meer zal bekoren dan jongeren.

De jongen in de gestreepte pyjama lees je best zonder enige voorkennis. Vermijd dus recensies (behalve deze natuurlijk, want ik ga proberen niet al te veel te verklappen) en werp ook geen blik op de achterflap van het boek. Het verhaal gaat over de negenjarige Bruno die van een groot en sjiek huis samen met zijn ouders en zijn drie jaar oudere zus verhuist naar een veel kleinere woning ver weg van de hoofdstad. Het is een naargeestig oord, maar na een tijdje sluit Bruno een bijzondere vriendschap met een jongetje van zijn leeftijd. Het vreemde is dat deze knaap altijd gekleed is in een gestreepte pyjama…

De Ier John Boyne laat ons een dramatische periode uit de wereldgeschiedenis bekijken door de ogen van een naïef jongetje. Als lezer begrijpen we al snel waarover het gaat, waardoor de 'domme' vragen van Bruno tegelijkertijd grappig als schokkend zijn. Een heel vreemd gevoel en dat is de kracht van deze roman. Zoals de meeste jeugdboeken is De jongen in de gestreepte pyjama vlot geschreven en het loodzware thema wordt op een lichtvoetige manier behandeld, maar dit is slechts schijn. Het is een roman die je, eens je hem gelezen hebt, niet meer loslaat. Een zowel amusant als schokkend boek dat ik iedereen aanraad te lezen.

De Jongen in de Gestreepte Pyjama - oorspronkelijke titel The Boy in the Striped Pyjamas - verscheen bij uitgeverij Arena (2006) en telt 205 blz. Vertaling: Jenny de Jonge.

David Mitchell - Dertien

2006-07-11T16:40:00.000+02:00

Openingszin: "Blijf uit mijn kantoor."
Bladzijde 100: "Dan de marechaussee - die met hun wapens de panische klanten hebben tegengehouden - ook die worden binnengelaten."
Score: ***

Wie zoals ik genoten heeft van de drie eerste romans van David Mitchell, zal wel raar opkijken bij het lezen van Dertien (Black Swan Green). Geen complexe en ingenieuze verhaalstructuur, ongebreidelde fantasie of vreemde personages deze keer. Dertien is zowaar een conventionele roman. Is dit boek daarom minder goed? Om eerlijk te zijn wel, al is het boek zeker het lezen waard.

Voor het eerst gaat David Mitchell de (semi-)autobiografische toer op. Net zoals het hoofdpersonage Jason Taylor groeide Mitchell op in een dorpje in Worcestershire en stamelt hij (wat niet hetzelfde is als stotteren). Het verhaal speelt zich af in 1982. De dertienjarige Jason zoekt zoals zijn leeftijdsgenoten zijn plaats binnen de hiërarchie. Bij de populaire jongens zal hij nooit horen, maar hij doet er alles aan om niet in de groep van de sukkels te belanden. Maar zijn gestamel helpt hem hier niet bij. Mitchell beschrijft op een overtuigende manier aan welke ongeschreven regels de kinderen zich op de speelplaats moeten houden. Jason zou nooit durven toegeven dat hij graag poëzie leest. Dat is iets voor mietjes en het zou een onomkeerbare val van de populariteitsladder betekenen. Daarom schrijft hij in het plaatselijke krantje gedichten onder een pseudoniem.

Het knapste hoofdstuk is Solarium. Daarin komen we een oude bekende tegen uit Wolkenatlas: Eva van Outryve de Crommelynck. Zij probeert Jason ervan te overtuigen dat hij gewoon zijn zin moet doen en zich niets van zijn leeftijdsgenoten moet aantrekken.

Hoewel het een fijn boek is om te lezen, bevat Dertien een paar minpunten. Niet elk hoofdstuk is even interessant. Bovendien lijkt de roman een verzameling van losse ideeën en anekdotes zonder enige samenhang. Sommige hoofdstukken stoppen dan weer abrupt. Maar laten we dit boek maar als een leuk tussendoortje beschouwen.

De vertaling vond ik ook niet erg geslaagd. Misschien ga ik de volgende David Mitchell in het Engels proberen te lezen, al ben ik bang te veel van het verhaal te missen, zeker als hij, laten we het hopen, weer een complexe roman als zijn eerste drie gaat schrijven.

Dertien - oorspronkelijke titel Black Swan Green - verscheen bij uitgeverij Querido (2006) en telt 360 blz. Vertaling: Arthur de Smet.

Fred Vargas - De Terugkeer van Neptunus

2006-06-26T17:20:00.000+02:00

Openingszin: "Leunend tegen de zwarte keldermuur stond Jean-Baptiste Adamsberg naar de enorme verwarmingsketel te kijken, die twee dagen eerder volledig was stilgevallen."
Bladzijde 100: "De commissaris legde hem een sobere versie van de feiten voor, de gebroken fles was bedoeld om de aanmatiging van Favre te breken, niet meer dan een gebaar, bij wijze van een schrobbering."
Score: ****

Net voor hij met een aantal collega's op werkbezoek naar Canada moet, duikt een spook uit Jean-Baptiste Adamsbergs verleden opnieuw op. Al dertig jaar jaagt de aimabele inspecteur op een seriemoordenaar. Deze Neptunus doodt zijn slachtoffers met een drietand en krijgt het telkens gedaan dan een toevallige passant als schuldige in de kraag wordt gevat. Adamsberg kent de identiteit van Neptunus, maar kan niets bewijzen. Bovendien is de moordenaar al een hele tijd dood, wat de inspecteur zijn verhaal ongeloofwaardig maakt. Want de moorden blijven duren. En zelfs in Canada is Adamsberg nog niet verlost van zijn kwelduivel…

Met haar nieuwe roman bewijst Fred Vargas nog maar eens dat ze een van de beste detectiveschrijvers van het moment is. De kracht van haar werk zit hem niet in de spankracht van de verhalen, maar wel in de knappe schrijfstijl, de schitterende dialogen en vooral de kleurrijke personages. Naast Adamsbergs rechterhand, de intellectuele zuipschuit Danglard, spelen ook onder meer de norse, gezette brigadier Violette Retancourt, het oude besje Clémentine (die we nog kennen uit Maak Dat Je Wegkomt) en zelfs zijn broer een opmerkelijke rol.

De Terugkeer van Neptunus is tot nu toe de langste roman van Fred Vargas, maar blijft van begin tot einde boeien. Dat het verhaal niet altijd even geloofwaardig is, neem ik er maar graag bij. Zo duikt Adamsberg, ten onrechte beschuldigd van moord, bij Clémentine onder. Toevallig logeert daar een andere oude vrouw, die een volleerd hacker blijkt te zijn, die er zelfs in slaagde binnen te dringen in het computernetwerk van de FBI. Zij pluist er digitale archieven op na om de onschuld van de inspecteur te bewijzen. Een beetje te gemakkelijk allemaal…

Vargas maakt het de vertaalster niet gemakkelijk. Het boek speelt zich grotendeel in Franstalige Canada af, waar ze een heel anders Frans spreken dan in Frankrijk zelf. In de Nederlandse vertaling spreken de Canadezen een soort "Vlaams", dat nogal geforceerd overkomt en nergens op die manier in Vlaanderen gesproken wordt.

Maar ondanks deze twee minpunten is De Terugkeer van Neptunus een echte aanrader voor wie van eigenzinnige boeken houdt.

De Terugkeer van Neptunus - oospronkelijke titel Sous les Vents de Neptune - verscheen bij uitgeverij De Geus (2006) en telt 411 blz. Vertaling: Rosa Pollé.

Sebastian Barry - Een Lange, Lange Weg

2006-05-27T18:49:00.000+02:00

Openingszin: "Hij werd geboren in de nadagen."
Bladzijde 100: "'Nee, nee,' zei Willie, bizar genoeg, dacht hij."
Score: ****

In 1914 verlaat de jonge Willie Dunne Dublin, en vooral zijn vader, zijn drie zussen en zijn verloofde Gretta, om 'het arme België' te bevrijden van de Duitsers. In de eerste jaren overleeft hij met veel geluk de verschrikkingen in de loopgraven. Een voor een ziet hij zijn vrienden van de Royal Dublin Fusilliers sneuvelen, onder andere tijdens de eerste gifgasaanval.

Wanneer Willie tijdens een kort verlof even naar huis terugkeert, blijft hij ook daar niet gespaard van het geweld. In de lente van 1916 breekt er immers de Paasopstand uit. Ierse nationalisten proberen de Britten buiten te gooien en de onafhankelijkheid uit te roepen. De opstand wordt bloedig onderdrukt. Als soldaat in dienst van het Britse leger moet Willie, die eigenlijk niet begrijpt wat er gaande is, mee helpen de opstand in de kiem te smoren. Als hij later in een brief zijn sympathie voor de opstandelingen niet onder stoelen of banken steekt, leidt dit tot een breuk met zijn vader. Terug in de loopgraven beseffen hij en zijn landgenoten dat ze in hun thuisland nooit als helden onthaald zullen worden, maar eerder als collaborateurs, tegen wil en dank.

Een Lange, Lange Weg is een harde en aangrijpende roman. Sebastian Barry beschrijft op een overtuigende manier de horror van de Eerste Wereldoorlog. Als lezer zitten we samen met Willie Dunne mee in de loopgraven en voelen we zijn angst wanneer er weer Duitse granaten zijn richting uit vliegen of wanneer de soldaten in het onbeschermde niemandsland een aanval op de vijand uitvoeren. Je kan deze roman het literaire equivalent van Tardi's stripklassieker Loopgravenoorlog noemen. Sebastian Barry bespaart ons de gruwelen van de oorlog niet.

Een Lange, Lange Weg is een verhaal over vriendschap, doorzettingsvermogen en vooral onbegrip over de zin van deze oorlog. Maar dit knap geschreven, poëtische boek vertelt ook hoe Willie in uiterst moeilijke omstandigheden volwassen wordt. Een aanrader dus, voor wie het nog niet begrepen had.

Een Lange, Lange Weg - oorspronkelijke titel A Long Long Way - verscheen bij uitgeverij Querido (2006) en telt 308 blz. Vertaling: Johannes Jonkers.

Fred Vargas, Edmond Baudoin - De Vier Stromen

2006-04-30T19:52:00.000+02:00

Openingszin: "Parijs. De fontein op de Place St.-Michel."
Score: *****

Een van mijn lievelingsauteurs is al jaren Fred Vargas. De Franse auteur (echte naam: Frédérique Audouin-Rouzeau, het is dus voor alle duidelijkheid een vrouw) schrijft niet-alledaagse detectiveverhalen die ze zelf “rompols” noemt, romans policiers. De Vier Stromen verscheen niet als roman, maar is een verhaal dat Vargas speciaal voor stripauteur Edmond Baudoin schreef.

Wanneer twee boefjes, Vincent en Grégoire, de tas van een oude man stelen, beseffen ze niet in wat voor een wespennest ze zich gestoken hebben. De man, die een seriemoordenaar blijkt te zijn, wil koste wat het kost zijn tas en vooral de geheimzinnige inhoud terug. Hij gaat op zoek naar de dieven en doodt al snel Vincent. In eerste instantie wordt Grégoire van deze moord verdacht. Maar de beminnelijke commissaris Jean-Baptiste Adamsberg gelooft in de onschuld van de jongen en gaat samen met zijn assistent, de intelligente, maar drankverslaafde Danglard, achter de seriemoordenaar aan.

Omdat we al heel snel weten hoe de vork in de steel zit, kan je dit misdaadverhaal bezwaarlijk spannend noemen. Maar net als in de romans van Fred Vargas zijn het alweer de kleurrijke personages en de sterke, vaak poëtische dialogen die van De Vier Stromen een begeesterende strip maken.

Zo verwijst de titel naar het kunstwerk waaraan de vader van Grégoire, een fan van Bernini, dag in, dag uit werkt. Met bierblikjes en kroondoppen bouwt hij de Vierstromenfontein van de beroemde Italiaanse beeldhouwer na. En Grégoires broers zijn, op de brave bankbediende na, ook bijzondere gevallen. Eentje probeert een stuk braakland om te toveren tot een vruchtbare landbouwgrond door vooral veel wetenschappelijke agrarische literatuur te lezen. De andere brengt zijn dagen door met het debiteren van gedichten van Arthur Rimbaud.

Baudoin gaat voor een keer niet de autobiografische toer op. Nu ja, hij kon het toch niet helemaal laten en tekende commissaris Adamsberg naar zijn eigen beeltenis. Met zijn soepele, maar toch grimmige penseeltrekken brengt Baudoin de personages tot leven. Hij geeft ze een ziel en verheft het toch al knappe verhaal op een nog hoger niveau.

Dankzij het scenario van Fred Vargas - de strip won trouwens in 2001 de prijs voor het beste scenario op het stripfestival van Angoulême - is De Vier Stromen een erg toegankelijke Baudoin. Sherpa/Oog & Blik zorgt trouwens voor een zeer verzorgde uitgave, met een harde kaft. En als toetje herdrukten ze de al lang uitverkochte Baudoin-klassieker De Reis. Werden we maar elke dag zo verwend…

De Vier Stromen - oorspronkelijke titel Les Quatre Fleuves - verscheen bij Sherpa/Oog & Blik (2006) en telt 226 blz. Vertaling: Arend Jan van Oudheusden.

Deze bespreking verscheen eerder in De Stripspeciaal-Zaak.

Ismail Kadare - Leven, spel en dood van Florian Mazrek

2006-04-20T21:12:00.000+02:00

Openingszin: "De gebeurtenissen die hier worden beschreven, speelden zich af in een badplaats aan de Albanese kust."
Bladzijde 100: "Na hem kwam de vertegenwoordiger van de Griekse minderheid aan het woord."
Score: ****

Het communistische, dictatoriale regime in Albanië loopt op zijn laatste benen, maar is nog even hardvochtig als weleer. De Leider heeft grote zorgen aan zijn hoofd. Hij kan maar niet begrijpen waarom zovele van zijn onderdanen hun leven wagen om naar het buitenland te vluchten. De grenscontroles worden versterkt, maar toch blijven mensen naar dat verderfelijke kapitalistische Griekenland zwemmen vanuit de badplaats Saranda, niet ver van Korfu.

De geheime dienst heeft echter een al even geheim wapen achter de hand. Ze stuurt de mooie Vjollca Morina naar Saranda om potentiële vluchters het hoofd dol te maken. Met haar charmes kan ze hen wel ertoe bewegen om hun plannen aan haar toevertrouwen en het enige wat Vjollca dan nog moet doen, is de autoriteiten waarschuwen.

Ook Florian Mazrek moet vluchters tegen houden, maar dan manu militare, want hij is als soldaat gelegerd in Saranda. Dik tegen zijn goesting, want hij heeft eerder ambities in de toneelwereld. Maar in feite broedt hij ook op plannen om Albanië stiekem te verlaten. Maar dan ontmoet hij Vjollca...

Ismail Kadare is een van mijn favoriete schrijvers en praktisch alles wat ik van het Albanese heden en verleden ken, heb ik aan hem te danken. Hoewel Leven, spel en dood van Florian Mazrek niet het niveau haalt van pakweg Kroniek van de stenen stad of De brug met drie bogen, heb ik dit boek met veel plezier gelezen. Kadare geeft een mooi beeld van een wanhopige jonge generatie Albanezen die de dictatuur kotsbeu is. Leven, spel en dood van Florian Mazrek is een boeiende roman: spannend (zonder evenwel een thriller te zijn), romantisch en humoristisch. En knap geschreven uiteraard. Grappig is bijvoorbeeld die Nederlander die koste wat het kost politiek asiel in Albanië wil aanvragen, terwijl een groot deel van de Albanesen het land gewoon uit wil.

De Nobelprijs heeft Ismail Kadare vreemd genoeg nog niet gewonnen, maar de meesterverteller won wel de eerste Internationale Man Booker Prize. Terecht!

Leven, spel en dood van Florian Mazrek - oorspronkelijk titel Jeta, Loja dhe Vdekja e Lul Mazrekut - verscheen bij uitgeverij Van Gennep (2006) en telt 271 blz. Vertaling: Roel Schuyt.

Magnus Mills - De Verkenners van de Nieuwe Eeuw

2006-03-28T22:21:00.000+02:00

Openingszin: "'Hij is een door en door fatsoenlijk man,' zei Johns."
Bladzijde 100: "'Hebben wij een kap bij ons?'"
Score: **

Twee expedities proberen eeuwig roem te vergaren door als eerste 'het verste punt van de beschaving' te bereiken. Zelf willen de twee teamleiders, Johns en Tostig, dit niet toegeven. Het zou een wetenschappelijke expeditie worden. Maar het is voor de leden van beide teams al snel duidelijk dat hun leiders er een wedstrijd van maken.

Het is zonneklaar waar Magnus Mills zijn inspiratie haalde voor zijn nieuwe boek: de race naar de geografische zuidpool tussen Roald Amundsen en Robert Falcon Scott. Hoewel De Verkenners van de Nieuwe Eeuw zich niet in Antarctica afspeelt, zit het boek vol verwijzingen naar deze legendarische expedities van 1911-12. Zo roept bijvoorbeeld Tostig wanneer hij de bestemming bereikt heeft uit: "Dit is een vreselijke plek". Toen Scott op 16 januari 1912 de geografische zuidpool bereikte, riep hij: "Great God, this is an awful place!". Ook andere gebeurtenissen klonken me bekend in de oren.

Net als in de eerste twee boeken van ex-buschauffeur Mills, speelt ook nu weer de relatie tussen werkgever en -nemer een grote rol. In dit geval tussen de teamleiders en hun expeditieleden. Toch is De Verkenners van de Nieuwe Eeuw lang niet zo goed als De Hekkenbouwers en Vrij Kamperen (een nogal kaduke vrije vertaling van All Quiet on the Orient Express). Het derde boek, Een Tempel van Blik, heb ik nog niet gelezen. Die boeken blonken uit door hun fijne situatiehumor, de hilarische dialogen en de knap opgebouwde spanning (niet dat het thrillers zijn, maar toch). In De Verkenners van de Nieuwe Eeuw is het allemaal wat minder, al vond ik dat van die ezels (ik blijf met opzet vaag) wel een goede vondst.

Dus wie nog niets van Magnus Mills gelezen heeft, begin best met zijn eerste twee boeken. Die zijn echt fantastisch.

De Verkenners van de Nieuwe Eeuw - oorspronkelijk titel Explorers of the New Century - verscheen bij uitgeverij Podium (2005) en telt 188 blz. Vertaling: Michèle Bernard.

Walter Moers - De Stad van de Dromende Boeken

2006-02-22T20:49:00.000+01:00

Openingszin: "Hier begint het verhaal."
Bladzijde 100: "'Laptantidel Latuda!' riep hij me nog achterna."
Score: ****

Het hoofdpersonage is een dinosaurus en in het verhaal komen vreemde wezens voor als boeklingen, harpyren, spinxxxxen, schriksen, gevaarlijke en levende boeken... Dat Walter Moers een schrijver is die over een flinke dosis fantasie beschikt, hoeft geen betoog. Met De Stad van de Dromende Boeken schreef hij een roman die elke boekenwurm gelezen moet hebben. Want alles draait rond boeken. Het is een ode aan de literatuur, zonder kritiek op het literaire wereldje uit de weg te gaan.

Hildegunst van Mythenmetz is een jonge dinosaurus (hij is slechts 77 jaar oud) die in de Lintwormburcht woont. Deze West-Zamonische burcht draagt literatuur hoog in het vaandel. De dichtpeet van Hildegunst, Danzelot Letterknecht, ligt op sterven en net voor hij zijn laatste adem uitblaast, laat hij zijn pupil kennismaken met een tekst van een onbekend schrijver. Deze tekst is zo goed geschreven dat Hildegunst koste wat het kost de auteur wilt opsporen. Het laatst werd hij gesignaleerd in de Boekheem, een stadje waar alles rond boeken draait. Er zijn honderden boekenwinkels en antiquariaten, constant worden er lezingen gehouden en zelfs in de eethuizen hebben de gerechten de vorm van boeken. Maar de echt kostbare boeken bevinden zich onder de grond in de uitgestrekte catacomben van de stad. Een levensgevaarlijke plek waar het krioelt van afgrijselijke wezens. Volgens een legende zwaait de Schaduwkoning er de plak. Het spreekt voor zich dat Hildegunst van Mythenmetz al snel (tegen zijn wil) in dit labyrint terecht komt en er tal van avonturen beleeft...

De Stad van de Dromende Boeken lijkt louter een spannend jongensboek, maar is veel meer dan dat. De schrijfstijl is duidelijk bedoeld voor een wat ouder publiek. Door al die fantasierijke situaties en personages is het een heerlijk boek om te lezen. Je vraagt je constant af waar Walter Moers, die overigens ook striptekenaar is en de roman verluchtte met knappe tekeningen, het blijft halen.

Dit boek is trouwens het vierde in de reeks dat zich in Zamonië afspeelt. Hopelijk wordt de rest ook in het Nederlands vertaald. Maar dit hangt natuurlijk af van de verkoopscijfers van De Stad van de Dromende Boeken. Rep je dus maar naar jouw favoriete boekhandel om je dit fantastische boek, in beide betekenissen van het woord, aan te schaffen. Je zal het je niet beklagen (als je tenminste open van geest bent).

De Stad van de Dromende Boeken - oorspronkelijke titel Die Stadt der Träumenden Bücher - verscheen bij uitgeverij Houtekiet (2005) en telt 504 blz. Vertaling: Erica van Rijsewijk.

Carlos Ruiz Zafón - De Schaduw van de Wind

2006-01-17T22:48:00.000+01:00

Openingszin: "Nog steeds herinner ik me de ochtend dat mijn vader me voor het eerst meenam naar het Kerkhof der Vergeten Boeken."
Bladzijde 100: "Houdt u niet van film, Fermín?"
Score: *****

Er zijn zo van die boeken waarvan je hoopt dat er nooit een einde aan komt. Boeken die zo boeiend zijn, dat ze je niet loslaten. De Schaduw van de Wind is daar een mooi voorbeeld van. De roman waarmee de Spaanse auteur Carlos Ruiz Zafón internationaal doorbrak, heeft het allemaal: knap geschreven, kleurrijke personages, boeiend tot de laatste bladzijde en een mooi evenwicht tussen humor, drama en romantiek.

Hoofdpersoon is Daniel Sempere. Op een dag neemt zijn vader hem mee naar het Kerkhof der Vergeten Boeken. Hij mag er een boek uitkiezen, adopteren als het ware. Op goed geluk kiest de jonge Daniel De Schaduw van de Wind van ene Julián Carax. En dat was achteraf gezien niet zo'n verstandige keuze. Daniel is zo onder de indruk van de roman, dat hij meer te weten wil komen van Carax. Het is het begin van een spannend avontuur, waarin zijn leven en dat van zijn vrienden op het spel staan.

De Schaduw van de Wind speelt zich af in Barcelona vlak na de Spaanse burgeroorlog en de Tweede Wereldoorlog. Franco regeert met harde hand het land. Het boek geeft een mooi beeld van hoe het was om op te groeien en te leven onder deze nietsontziende dictatuur. Maar Carlos Ruiz Zafón schreef ook een ode aan zijn geboortestad Barcelona. Een aanrader van formaat!

De Schaduw van de Wind - oorspronkelijke titel La Sombra del Viento - verscheen bij uitgeverij Signature (2004) en telt 543 blz. Vertaling: Nelleke Geel.

Paul Auster, Paul Karasik, David Mazzucchelli – Broze Stad

2005-11-19T22:18:00.000+01:00

Openingszin: "Het begon met iemand die verkeerd verbonden was..."
Score: ****

Met Maus zorgde Art Spiegelman ervoor dat vele literatuurliefhebbers niet langer hun neus ophaalden voor strips. En dat inspireerde de winnaar van de Pulitzerprijs om gelauwerde auteurs te vragen scenario’s voor strips te schrijven. De meesten vonden dit wel een goed idee, maar als puntje bij paaltje kwam reageerde enkel Paul Auster positief. Hij gaf de toestemming om een van zijn romans te laten bewerken.

Broze Stad (City of Glass) verscheen in 1985 en is het eerste deel van de zogeheten New York Trilogy, waartoe ook nog Schimmen en De Gesloten Kamer behoren. Op het eerste gezicht lijkt het verhaal een gewone detective. Maar eigenlijk is het vooral een filosofische verhandeling over taal en identiteit. Niet eenvoudig dus om in stripvorm te gieten en juist dát vond Spiegelman een mooie uitdaging. Hij contacteerde Paul Karasik en David Mazzucchelli om dit grotendeels niet-visuele verhaal in beeld te brengen, met een verbluffend resultaat.

In Broze Stad staat Daniel Quinn centraal. Vroeger was hij een gevierd dichter, maar na de dood van zijn vrouw en zoontje schrijft hij onder een pseudoniem alleen nog maar misdaadromans. Op een nacht krijgt hij telefoon van ene Peter Stillman. In feite is Stillman verkeerd verbonden en denkt hij detective Paul Auster aan de lijn te hebben. Hij heeft een dringende zaak voor hem. Uit nieuwsgierigheid hapt Quinn toe. Zich voordoend als Auster trekt hij naar Stillman, die om zijn bescherming vraagt. Zijn vader heeft hem vroeger jarenlang opgesloten en mishandeld en belandde hiervoor in de gevangenis. Maar binnenkort komt hij vrij en Stillman denkt dat hij hem komt vermoorden…

Het postmoderne Broze Stad is geen conventionele roman en de stripversie, die in de Verenigde Staten al in 1994 verscheen, vergt bijgevolg wat inspanning van de lezer om het verhaal min of meer te begrijpen. Maar door het detective-element is Broze Stad meer dan leesbaar en zelfs bij momenten spannend en zeker intrigerend. Verwacht dus niet louter filosofisch gewauwel.

Grafisch is deze strip werkelijk een hoogstandje. Paul Karasik, tekenleraar en medeauteur van een boek over autisme, zorgde voor de schetsen. David Mazzucchelli, bekend van zijn bijdrage aan Daredevil: Born Again en Batman: Year One, beide van Frank Miller, laat zien dat hij ook andere genres aankan dan superheldenstrips. Vooral de moeilijk te verstrippen fragmenten zijn op een originele en rake manier in beeld gebracht.

Art Spiegelman heeft moeite om de “visuele adaptatie” van Broze Stad een beeldroman te noemen, laat staan gewoon een comic. Al schertsend komt hij in het voorwoord met het woord Ikonologosplatt voor de pinnen. Lekker bekken doet het niet, dus een lang leven zal de term wellicht niet beschoren zijn. Maar het is wel een mooie knipoog naar het spelen met taal en beeld in Broze Stad.

Broze Stad - oorspronkelijke titel City of Glass - verscheen bij uitgeverij Atlas (2005) en telt 138 blz. Vertaling: Bartho Kriek.

Deze bespreking verscheen eerder in De Stripspeciaal-Zaak.

Philip Roth - Het Complot tegen Amerika

2005-11-14T19:30:00.001+01:00

Openingszin: "In deze herinneringen regeert de angst, een voortdurende angst."
Bladzijde 100: "Alvin was de afvallige aan mijn vaders kant, Evelyn het buitenbeentje aan mijn moeders kant, een hulponderwijzeres aan lagere scholen in Newark die enkele jaren eerder betrokken was geweest bij de oprichting van de linkse, grotendeels joodse Newarkse Onderwijzersvakbond, waarvan de paar honderd leden concurreerden met een bezadigder, apolitieke onderwijzersvereniging in het bedingen van arbeidscontracten bij het gemeentebestuur."
Score: ****

Niet Franklin Roosevelt, maar luchtvaartheld Charles Lindbergh won de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 1940. Dit is het uitgangspunt van het recentste boek van Philip Roth. Een gedurfd boek, want in Het complot tegen Amerika (bekijk de trailer) zet hij niet alleen een icoon in een slecht daglicht. Het is ook een waarschuwing dat we kritisch moeten blijven tegen democratisch gekozen leiders (lees Bush)

De meerderheid van de Amerikaanse bevolking koos voor Lindbergh omdat hij beloofde de Verenigde Staten buiten de oorlog in Europa te houden. En hij houdt zich aan zijn belofte. Meteen breken er onzekere tijden aan voor de joodse gemeenschap in de Verenigde Staten. Lindbergh staat immers bekend om zijn antisemitische uitspraken. En wanneer hij een vriendschappelijk bezoekje brengt aan Hitler, begint angst te heersen. Ook bij de familie Roth. Vooral de vader van de kleine Philip, die het verhaal vertelt, krijgt het steeds moeilijker. Naar mate de tijd verstrijkt neemt de president steeds meer anti-joodse maatregelen. Het geweld tegen de joodse gemeenschap laait meer en meer op, alsof Lindbergh hiervoor carte blanche geeft.

Het Complot tegen Amerika is een knap geschreven boek, al had ik wat moeite om doorheen de eerste vijftig bladzijden te geraken. Maar het boek is een mooie kruising tussen een familieportret en een politieke thriller. De roman is een knap staaltje van geschiedvervalsing, maar eigenlijk had het in 1940 zo kunnen uitdraaien als Lindbergh, die echt verregaande antisemitische uitspraken heeft gedaan, zich kandidaat had gesteld. Al is het wel zo dat Roosevelt in die tijd echt populair was.

Hoewel ik het einde van het boek wat minder geslaagd vind, is Het Complot tegen Amerika zeker een aanrader. Philip Roth won in 1997 de Pulitzer-prijs en is kandidaat om ooit eens de Nobelprijs te winnen. Toch is dit slechts het eerste boek dat ik van hem las. Ik moet maar eens gaan grasduinen in zijn vroegere werk.

Het Complot tegen Amerika - oorspronkelijke titel The Plot Against America - verscheen bij uitgeverij Meulenhoff (2004) en telt 430 blz. Vertaling: Ko Kooman.

David Mitchell - Wolkenatlas

2005-10-11T20:52:00.000+02:00

Openingszin: "Op een verlaten strand achter het dorp van de inboorlingen stuitte ik op een spoor van verse voetstappen."
Bladzijde 100: "Hij dweilt met een vaatdoek de gemorste drank op, doet de tv aan met het geluid zacht, en vist de kanalen af op zoek naar M*A*S*H."
Score: *****

Na het lezen van zijn vorige boeken, De Geestverwantschap en DroomNummerNegen, wist ik al dat de Brit David Mitchell een geboren verteller is. Maar in zijn laatste boek doet hij er nog een schepje bovenop. Wolkenatlas telt zes verhalen, die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben, maar toch op een subtiele manier met elkaar verbonden zijn. Een beetje hetzelfde procédé als zijn debuut, De Geestverwantschap, dus. Opmerkelijk is dat Mitchell de eerste vijf verhalen in eerste instantie maar voor de helft vertelt.

In het eerste verhaal staat de Amerikaanse notaris Ewing centraal, die halfweg de 19de eeuw rondreist in Polynesië. Het volgende speelt zich zowaar in België af, meer bepaald in Zedelghem, waar musicus Robert Frobischer de oude en zieke, maar beroemde componist Vyvyan Ayrs helpt om de mensheid te vergasten op een nieuw meesterwerk, maar eigenlijk van de man wilt profiteren om er zelf voordeel uit te halen. Vervolgens lezen we hoe journaliste Luisa Rey een onderzoek doet naar een onveilige kernreactor en hiermee haar eigen leven op het spel zet. Uiterst vermakelijk zijn de lotgevallen van de uitgever Timothy Cavendish, die op de vlucht slaat voor enkele maffiafiguren, maar voor hij het beseft in een gekkenhuis belandt. Het vijfde verhaal speelt zich in de toekomst af. De ter dood veroordeelde 'fabrikaat' (een genetisch gemanipuleerde wezen) Sonmi-451 vertelt hoe ze van serveerster in een fastfoodrestaurant een revolutionair werd.

Het zesde verhaal vertelt Mitchell meteen helemaal. Het speelt zich aan het einde der tijden af. Door een milieuramp is er van de beschaving haast niets meer over. De mensheid is teruggevallen tot een primitief bestaan. Al blijkt een kleine groep toch nog de kennis en technologie te bezitten van voorheen. Een van hen verblijft op een eiland om de levensgewoonten van de primitieve bevolking te bestuderen.

Hierna gaat David Mitchell in omgekeerde chronologische volgorde voort met de afhandeling van de andere verhalen, dus tot en met de lotgevallen van Adam Ewing.

Niet alleen de structuur van het boek is opmerkelijk, ook de vorm. Mitchell heeft zich duidelijk geamuseerd om elk verhaal een eigen stijl mee te geven en dit zonder op zijn bek te gaan. De verhalen zijn achtereenvolgens een Victoriaans dagboek, een stapel brieven, een spannend thriller, een komisch verhaal dat door Stephen Fry geschreven kon zijn, een interview en een verslag in een primitief taaltje.

Door die verschillende verhalen en stijlen verveelt Wolkenatlas nooit. Ongetwijfeld een van de betere boeken van de laatste jaren.

Wolkenatlas - oorspronkelijke titel Cloud Atlas - verscheen bij uitgeverij Querido (2004) en telt 540 blz. Vertaling: Aad van der Mijn.

Clare Littleford - Bedreigd

2005-08-23T18:14:00.000+02:00

Openingszin: "We namen vijf ochtenden per week dezelfde bus vanaf dezelfde halte, en hadden nooit meer gedaan dan naar elkaar geglimlacht."
Bladzijde 100: "Ze zou alleen maar zeggen dat ik de politie moest bellen als het zo'n probleem was, maar dat kon ik niet doen, ze begrijpt het gewoon niet."
Score: *

Was het echt de bedoeling van Clare Littleford om een literaire thriller te schrijven of was het een idee van de pr-afdeling van de uitgeverij om deze twee vermaledijde woorden op de cover te zetten? In alle geval, Bedreigd is allesbehalve een thriller en al helemaal niet literair. Geen nanoseconde is dit boek spannend. Als een onverbeterlijke optimist bleef ik toch maar verder lezen in de hoop dat het verhaal in het volgende hoofdstuk echt zou beginnen. Verloren moeite. In plaats van een bloedstollende zoektocht naar het verdwenen meisje Sophie en een verhaal vol plotwendingen en mogelijke verdachten, krijgen we het oersaaie relaas over een man met problemen op zijn werk, die als hij tijd heeft wat in het dagboek van Sophie leest en naar het einde van het boek toe toch eindelijk (een beetje) in actie schiet en actief op zoek gaat naar het meisje. Gelukkig was de plot nog verrassend, anders zou het boek helemaal een lege doos geweest zijn.

Ook de schrijfstijl kon me niet echt boeien. Constant is er een ik-figuur aan het woord. Enerzijds hoofdrolspeler Peter, maar wanneer hij het dagboek leest is, wordt Sophie de ik-figuur. Op den duur kwam me dat ge-ik grondig de strot uit. Enige diepgang moet je ook niet verwachten. Alle personages blijven oppervlakkig. Je leert ze niet echt kennen, laat staan begrijpen. Zo komt Peter nogal ongeloofwaardig over. Geobsedeerd door het meisje wil hij dolgraag weten waar Sophie zich bevindt en hoopt aanwijzingen te vinden in het dagboek. Nu, als ik Peter was, dan zou ik dat dagboek in een paar uur verslinden en desnoods onmiddellijk op de laatste bladzijde kijken. Maar na een maand heeft hij nauwelijks een twintigtal bladzijden van het boek gelezen. Vreemde obsessie!

Bedreigd is een boek dat het etiket ‘literaire thriller’ helemaal niet verdient. Door deze woorden op de cover was mijn verwachtingspatroon waarschijnlijk anders dan wanneer ze er niet opstonden. Een flater van de uitgeverij, want ik kijk nu niet meteen uit naar nieuw werk van Clare Litteford.

Bedreigd - oorspronkelijke titel Beholden - verscheen bij uitgeverij Archipel (2003) en telt 255 blz. Vertaling: Waldemar Noë.

Ian McEwan - Zaterdag

2005-08-21T12:09:00.000+02:00

Openingszin: "Een paar uur voor zonsopgang merkt neurochirurg Henry Perowne als hij wakker wordt dat hij al al overeind zit en de dekens wegduwt, en daarna uit bed stapt."
Bladzijde 100: "Uit deze rij komt de gedachte gesprongen, en tegelijk daarmee een finaal afknappende zijspiegel en het gekrijs van plaatstalen oppervlakken die verschuiven onder druk als twee auto's zich in een opening persen die maar breed genoeg is voor één."
Score: ***

Een dag in het leven van neurochirurg Henry Perowne. Een doodgewone zaterdag dan nog wel. Het enige opwindende wat er op het programma staat is het bezoek van zijn dochter en schoonvader. En ja, in London komen duizenden mensen op straat om te betogen tegen de oorlog in Irak. Maar dat zal Henry er niet van weerhouden zijn wekelijkse partijtje squash met een collega af te werken.

Maar dat het toch geen gewone zaterdag zal worden, blijkt al wanneer Henry 's morgens - vroeger dan anders - wakker wordt. Wanneer hij uit het venster kijkt, ziet hij een brandend vliegtuig boven de stad vliegen. En later op de dag is er nog een akkefietje met grote gevolgen.

Ian McEwan is al jaren een van mijn favoriete schrijvers. Toch moet ik toegeven dat Zaterdag lang niet zijn beste boek is. Het eerste hoofdstuk is eigenlijk ronduit saai. Daarna betert het gelukkig, ook al omdat het verhaal wat spannender wordt, maar echt overtuigen doet McEwan slechts bij momenten. Interessant is evenwel het gemijmer van Henry Perowne (maar dus eigenlijk van McEwan zelf) over de aanstaande oorlog in Irak. De angst voor aanslagen in Londen was er toen al. "Londen (...) ligt wijdopen, onmogelijk te verdedigen, te wachten op zijn bom, net als tientallen andere steden. Het spitsuur zal een gunstig tijdstip zijn. Misschien zal het op de treinbotsing op Paddington lijken - verwrongen rails, gestuikte, rechtop staande forenzentreinen, brancards aangegeven via kapotte ramen, het rampenplan van het ziekenhuis in werking."

Zaterdag moet het vooral hebben van de knappe schrijfstijl van McEwan en van de mooi geformuleerde twijfels van hoofdpersonage Perowne over zijn leven, zijn familie, de moderne samenleving in het algemeen. Als het verhaal zelf even boeiend was als bijvoorbeeld Boetekleed, zou dit een klein meesterwerkje zijn. Nu is het gewoon een mooi boek.

Zaterdag - oorspronkelijke titel Saturday - verscheen bij uitgeverij De Harmonie/Manteau (2005) en telt 324 blz. Vertaling: Rien Verhoef.

Matt Dickinson - Zwart IJs

2005-08-20T10:42:00.000+02:00

Openingszin: "Vanaf zijn vroegste jeugd hadden verhalen over Antarctica Carl Norland gefascineerd."
Bladzijde 100: "Frank zocht met de verrekijker op zijn gemak de noordelijke horizon af."
Score: ***

Antarctica te voet oversteken zonder hulp van buitenaf, dat is de nieuwe uitdaging van de bekende avonturier Julian Fitzgerald. Zijn reisgezel is de Noor Carl Norland. Maar de expeditie draait uit op een mislukking. Beide heren zijn uitgeput en zitten zonder voedsel. Bovendien kunnen ze elkaar niet meer luchten. Via een noodzender vragen ze om hulp, maar het vliegtuig dat hen van het ijs komt pikken, stort neer.

Vijfhonderd kilometer verder leidt Lauren Burgess de Capricorn-basis, een klein zelfstandig boorstation. Deze basis ligt vlak boven een onder het ijs verborgen meer. Lauren hoopt er via boringen primitieve levensvormen van miljoenen jaren geleden te vinden. Een ontdekking die de wetenschappelijke wereld zou moeten schokken. De vijf wetenschappers van de basis komen te weten wat er vele kilometers verder gebeurd is. Omdat Capricorn het dichtst bij de plaats van het ongeluk gelegen is, trekken Lauren en haar medewerker Sean door de donkere en barkoude poolnacht erop uit om de avonturiers te redden. Dit lukt ze, maar terug op de basis begint Julian Fitzgerald de goede sfeer tussen de wetenschappers te verpesten. En daar komen natuurlijk vodden van.

Voor wie niets over Antarctica afweet, is Zwart IJs een ideaal boek om dit boeiende continent te leren kennen. Matt Dickinson vertelt over een boeiende en begrijpbare manier over de natuur, de wetenschappelijke activiteiten in Antarctica, de geschiedenis... Dickinson weet waarover hij praat. Hij overwinterde in Antarctica en kent de psychologische gevolgen en de gevaren van de poolnacht (in de winter blijft het in Antarctica 24 uur op 24 donker).

Maar het belangrijkste is natuurlijk het verhaal. Anders kan je evengoed de National Geographic lezen. Een echte thriller kan je Zwart IJs niet noemen. Daarvoor mist het boek wat spankracht en is het verhaal vaak te voorspelbaar en soms wat langdradig. Toch blijft het een aangenaam boek om lezen. Er is niets zo verfrissend om te lezen hoe de hoofdpersonages trachten te overleven in temperaturen van min 50 graden. Bibberen en beven dus, helaas niet altijd van de spanning.

Zwart IJs - oorspronkelijke titel Black Ice - verscheen bij uitgeverij M (2003) en telt 347 blz. Vertaling: Willem Verhulst.

Jeffery Deaver - Monddood

2005-08-01T18:10:00.003+02:00

Openingszin: "'Acht grijze vogels zitten in het donker. Er waait een kille wind, niet zacht'"
Bladzijde 100: "Potter merkte dat hij zijn adem had ingehouden en zuchtte."
Score: ****

Arthur Potter (geen familie) heeft zijn dagje niet. Net op de verjaardag van zijn overleden vrouw wordt hij dringend weggeroepen. Drie misdadigers zijn uit de gevangenis ontsnapt, gijzelen een bus met doofstomme kinderen en twee leraressen en hebben zich in een vervallen en luguber slachthuis verschanst. Als FBI-agent heeft Arthur Potter een reputatie opgebouwd als onderhandelaar bij gijzelingsacties. Hij moet er nu voor zorgen dat de gijzelnemers zich overgeven. Het belooft een moeilijke opdracht te worden, want de leider van de misdadigers, Lou Handy, schiet al snel een van de meisjes koelbloedig dood. Als overmaat van ramp keren enkele van Potters collega's zich tegen hem. Ondanks al deze moeilijkheden probeert Potter een band te smeden met de kille Lou Handy. Kan hij een bloedbad vermijden?

Het hoofdpersonage is een onderhandelaar bij gijzelingsacties. In Monddood wordt dus vooral veel gepraat. Toch is het een boeiende thriller, vooral omdat je het drama vanuit verschillende gezichtspunten kan volgen. Je voelt als lezer de spanning die Potter en zijn team ervaart. Maar je leest ook hoe een van de gijzelaars, Melanie, een jonge doofstomme lerares, het drama beleeft. Voor haar en haar jonge leerlingen is de situatie des te traumatischer, omdat ze niets horen, op brute wijze uit hun gesloten leefwereldje worden gerukt en moeilijk met de gijzelnemers kunnen communiceren. Melanie slaagt er toch in te evolueren van een bange wezel tot een moedige vrouw. Wat Lou Handy bezielt, is minder duidelijk. Is hij een psychopaat of moordt hij uit berekening? Aan de lezer om het zelf uit te maken.

De keuze van Jeffery Deaver om doofstomme kinderen als gijzelaars te nemen is briljant. Het accentueert het machteloze gevoel dat zij ervaren. Bovendien is het ook interessant te lezen hoe hun wereldje eruit ziet. Zo bestaat er een verschil tussen Doven (met een hoofdletter) en doven. Monddood blijft tot het einde verbazen. Net wanneer je denkt dat alles achter de rug is en het boek rustig naar het einde kabbelt, schudt Deaver de lezer wakker met een verrassing van formaat.

Het verhaal van Monddood speelt zich in een tijdspanne van minder dan één dag af. Als je niet oppast, laat je al je werk liggen en verslind je dit boek eveneens in één etmaal. Een echte aanrader dus.

Monddood - oorspronkelijke titel A Maiden's Grave - verscheen bij uitgeverij Van Holkema & Warendorf (1996) en telt 344 blz. Vertaling: Mariëtte van Gelder.

Willy Schuyesmans - De winter van de Belgica

2005-07-22T11:02:00.000+02:00

Openingszin: "Drie jaar naar de bliksem"
Score: ***

Omdat België 175 jaar is geworden (proficiat!), zoeken de media al enige tijd naar de Grootste Belg. Een verkiezing die me eigenlijk koud laat, maar niettemin initiatieven in het leven roept die ik wel kan toejuichen. Zo is Adrien de Gerlache (terecht) een van de kandidaten en daarom gaf het Davidsfonds De Winter van de Belgica van Willy Schuyesmans opnieuw uit. Als Antarctica-liefhebber was ik al jaren op zoek naar dit jeugdboek, maar vergeefs wegens uitverkocht. En in tweedehandszaken ben ik hem ook nooit tegengekomen. Ik ben dus maar al te blij dat het Davidsfonds (voor het overige niet meteen mijn favoriete uitgeverij, doch dit terzijde) mijn nutteloze zoektocht overbodig maakt. Ik kreeg zelfs een gratis recensie-exemplaar, dus we zullen het boek als dank maar eens bespreken.

Over de Belgica-expeditie van de Gerlache zijn al vele boeken geschreven, waarin telkens de commandant zelf centraal staat. Willy Schuyesmans daarentegen laat de jonge matroos Jan van Mirlo het verhaal van de succesvolle, maar dramatische reis vertellen. Van Mirlo is een vrolijke Antwerpse kerel die om aan zijn dienstplicht te ontkomen Adrien de Gerlache kan overtuigen hem mee te nemen met de expeditie naar het toen nog grotendeels onverkende Antarctica. De reis naar het uiterste zuiden loopt niet bepaald voorspoedig. Er breekt muiterij uit en tijdens een storm valt matroos Wiencke overboord. Maar de eerste wetenschappelijke Antarctica-expeditie kent ook successen. Zo ontdekt de Gerlache een onbekende zeestraat die naar hem genoemd zal worden. Hoewel de winter met rasse schreden nadert, wil de Gerlache steeds verder naar het zuiden varen, met het bekende gevolg: de Belgica raakt vast in het ijs. Voor het eerst in de geschiedenis overwinteren mensen in Antarctica. Op wetenschappelijk vlak een buitenkans, maar de poolnacht (in de zuidpoolwinter laat de zon zich enkele maanden niet zien) maakt slachtoffers...

De Winter van de Belgica is een jeugdboek en is dus een vlotgeschreven boekje voor jongeren die graag avonturenromans lezen. En misschien geïnteresseerd raken in dat mysterieuze en fascinerende continent, Antarctica. De herdruk bevat daarom enkele extra's: een voorwoord van poolreiziger Dixie Dansercoer, wat meer informatie over de resultaten van de Belgica-expeditie en een kort overzicht van de ontdekkingsreizen naar en in Antarctica. Met andere woorden: een boek dat je niet koud laat!

De winter van de Belgica verscheen bij het Davidsfonds (2005) en telt 112 blz.

Johanna Spaey - Dood van een Soldaat

2005-07-17T10:59:00.000+02:00

Openingszin: "Ze had nog nooit een lijk begraven."
Bladzijde 100: "'Vannacht kom ik je vermoorden', zei ik en sneed het rabarbertaartje aan."
Score: ***

Johanna Spaey won dit jaar verrassend de Gouden Strop, de prijs voor de beste Nederlandstalige misdaadroman. Verrassend, omdat Dood van een Soldaat het debuut was van de Belgische auteur. Eveneens verrassend, omdat ik me na het lezen van het boek afvraag of ze deze prijs wel verdient. Niet dat Dood van een Soldaat een slecht boek is. Verre van. Maar een goede misdaadroman? Door het winnen van de Gouden Strop schepte het debuut van Spaey bepaalde verwachtingen die niet ingelost werden. Maar aan de andere kant zou ik en vele anderen die boek nooit gelezen hebben mocht ze die prijs nooit ontvangen hebben.

Dood van een Soldaat speelt zich af in een klein Hagelands dorpje, vlak na de Eerste Wereldoorlog. Wanneer er lijk gevonden wordt, helpt de dorpsarts, de jonge Sara Sondervorst met het zoeken naar de moordenaar. Maar voor Johanna Spaey is die moord slechts een uitvlucht om een knap beeld te schetsen van het dorpsleven vlak na de oorlog. Op die manier doet Dood van een soldaat wat denken aan Grijze Zielen van Philippe Claudel. Het probleem is echter dat Johanna Spaey veel te veel personages laat opdraven, die bovendien niet goed uitgewerkt zijn, zodat je op den duur niet meer weet wie wie is. Uiteindelijk was ik ook niet meer benieuwd naar wie de dader was, zodat Dood van een Soldaat als misdaadroman tegenviel. Spannend is dit boek geenszins.

Maar niettemin is Dood van een Soldaat zeker het lezen waard. Spaey heeft een vlotte schrijfstijl, een goed gevoel voor humor en schrijft levensechte dialogen. Zeker een schrijfster om in het oog te houden.

Dood van een Soldaat verscheen bij uitgeverij Manteau (2005) en telt 300 blz.

Jonathan Safran Foer - Extreem Luid & Ongelooflijk Dichtbij

2005-07-04T21:07:00.000+02:00

Openingszin: "Wat dacht je van een waterketel?"
Bladzijde 100: "Het koste me drie uur en eenenveertig minuten om naar Aaron Black te lopen, omdat ik in paniek raak in het openbaar vervoer, hoewel ik ook in paniek raak als ik over een brug loop."
Score: *****

De laatste tijd lees ik meer boeken dan strips. Beter gezegd, ik besteed meer tijd aan het lezen van boeken dan aan het lezen van strips, want een strip heb je in een halfuurtje uit natuurlijk, terwijl je voor een boek toch minstens een week nodig hebt (tenzij je de ganse dag niks te doen hebt). Reden is dat elke roman die ik dit jaar koop of ontleen meer dan de moeite waard is. Eens in een boek begonnen, kan ik hem niet meer neerleggen, en dan blijft er weinig tijd meer over om nog strips te lezen, die ik wel blijf kopen, zodat mijn stripleesachterstand blijft groeien. 't Is me wat.

Maar ik kan beter terzake komen in plaats van veel te lange en weinig interessante inleidingen te schrijven. Ik ben namelijk lichtjes wild enthousiast over Extreem Luid & Ongelooflijk Dichtbij van Jonathan Safran Foer. De titel is al even fantastisch als het boek zelf. Het debuut van de jonge Amerikaan, Alles Is Verlicht (binnenkort verfilmd met Elijah Wood in de hoofdrol), vond ik al prachtig, maar zijn tweede roman is echt fenomenaal.

In Extreem Luid & Ongelooflijk Dichtbij staat Oskar Schell centraal, een begaafd negenjarig jongetje dat me wat aan Casper (van Casper & Hobbes) doet denken. Hij heeft 1001 hobby's, maar zijn levensvreugde krijgt een flinke knauw wanneer zijn vader omkomt tijdens de aanslagen op het WTC op 11 september. In de kamer van zijn vader vindt hij in een blauwe vaas een sleuteltje en een enveloppe waarop enkel de naam "Black" staat. Oskar denkt dat dit een boodschap van zijn vader is en schuimt vastberaden gans New York af om de eigenaar van de sleutel te vinden. Alleen wonen er nogal veel Blacks in New York... Het boek vertelt ook hoe de grootouders van Oskar elkaar hebben leren kennen. Dat gebeurde in dramatische omstandigheden. Ze woonden in Dresden aan het einde van de Tweede Wereldoorlog en je weet wel wat er toen met deze Duitse stad gebeurd is.

Extreem Luid & Ongelooflijk Dichtbij is een aangrijpende, maar ook humoristische roman waarin Jonathan Safran Foer nog maar eens zijn verteltalent etaleert. Opmerkelijk zijn de vele foto's die in het boek staan. Jonathan Safran Foer schrikt er ook niet voor terug om op sommige bladzijden slechts een paar woorden te zetten of zelfs helemaal niets, om wat verder de zinnen zo dicht op elkaar te plakken dat de tekst letterlijk onleesbaar wordt. Dit lijken spielereien, maar ze storen geenszins en verhogen de betrokkenheid van de lezer bij het verhaal.

Het staat nu al vast dat Jonathan Safran Foer, als hij het niet te hoog in zijn bol krijgt, een grootse literaire toekomst tegemoet gaat. Hij probeert iets te doen aan het conservatieve imago van de literatuur. Hopelijk krijgen schrijvers als hij meer mensen opnieuw aan het lezen.

(Ik zie net op tv dat wielrenner Bram Tankink dit boek - al kan hij zich de titel niet meer goed herinneren - mee heeft genomen naar de Ronde van Frankrijk. Als dat geen ritoverwinning verdient...)

Extreem Luid & Ongelooflijk Dichtbij - oorspronkelijke titel Extremely Loud & Incredibly Close - verscheen bij Anthos/Manteau (2005) en telt 375 blz. Vertaling: Gerda Baardman en Tjadine Stheeman.

José Saramago - De Man in Duplo

2005-06-19T20:08:00.000+02:00

Openingszin: "De man die zojuist de videotheek is binnengestapt om een band te huren, heeft op zijn legitimatiebewijs een allerminst gewone naam staan, met een klassieke klank die in deze tijd oubollig aandoet, Tertuliano Máximo Afonso heet hij, een hele mondvol."
Bladzijde 100: "Je zou een iets welsprekender antwoord verwachten van Tertuliano Máximo Afonso, maar hij kan altijd tot zijn verdediging aanvoeren, Ik kreeg de kans niet, ze overstelpte me met kussen en ik haar toen ook maar, binnen de kortste keren lagen we weer in een innige omhelzing, op hoop van zegen, En, kwam die zegen er, vroeg de onbekende stem die we al zo lang niet hebben gehoord, Ik weet niet of dat het was, maar het was de moeite waard, En nu, Nu gaan we iets eten, En jullie hebben het er niet meer over, Waarover, Over jullie, We hebben het uitgepraat, Niet waar, Jawel, Geen vuiltje meer aan de lucht, Niet één, Betekent dat dat je het niet meer wilt uitmaken, Dat is een andere zaak, laten we gewoon afwachten, morgen is er weer een dag, Dat is een goede filosofie, De beste, Als je weet wat de dag van morgen brengt, Zolang morgen nog morgen is kun je dat niet weten, Jij hebt op alles een antwoord, Dat zou jij ook hebben als je je gedwongen zag zoveel te liegen als ik de afgelopen dagen heb gedaan, Nou, gaan jullie nog lunchen, Ja, we gaan, Laat het je smaken, en daarna, Daarna breng ik haar naar huis en ik ga naar mijn eigen huis, Om video's te kijken, Ja, om video's te kijken, Laat het je smaken, herhaalde de onbekende stem ten afscheid."
Score: ****

Geschiedenisleraar Tertuliano Máximo Afonso is depressief. Enkele jaren geleden is hij gescheiden, maar de relatie met zijn huidige vriendin loopt niet echt lekker. En op school wordt hij door zijn collega’s niet als vol aanzien. Met de leraar wiskunde kan hij wel redelijk goed opschieten en die geeft hem de tip om eens zijn zinnen te verzetten door een video te gaan huren. Maar wanneer Tertuliano de flauwe komedie Niet geschoten altijd mis bekijkt, krijgt hij de schok van zijn leven. Een van de bijrollen wordt gespeeld door een acteur die sprekend op hem lijkt. Tertuliano raakt geobsedeerd door het bestaan van deze dubbelganger en doet er alles aan om deze man te ontmoeten.

Sinds ik De Stad der Blinden las, een van mijn favoriete boeken, heb ik enkele pogingen ondernomen om ander werk van Nobelprijswinnaar José Saramago te ontdekken. Tevergeefs, want ik geraakte er niet doorheen. Reden hiervoor is dat ik niet het geduld kon opbrengen wat nodig is om een Saramago te lezen. De Portugees heeft een erg unieke stijl. Zijn zinnen blijven duren, met vele bijzinnen waarin hij vaak van het verhaal afdwaalt. Dialogen staan gewoon naast elkaar, zonder vermelding van wie er aan het woord is. Kijk maar naar het voorbeeld hier bovenaan. Van interpunctie heeft Saramago nauwelijks gehoord. Met andere woorden: je moet je echt concentreren om bij de les te blijven. Maar als je lang genoeg volhoudt, en de schrijfstijl gewoon raakt, is een boek van Saramago een waar plezier om te lezen. En zo ook De man in Duplo, waarin de fijne humor die woordenbrij meer dan verteerbaar maakt.

Hoewel niet zo goed als De Stad der Blinden (waarin de inwoners van Lissabon allemaal blind worden) is De Man in Duplo niettemin een prachtig boek over het belang van een eigen identiteit te hebben. De meesterlijke ontknoping maakt duidelijk dat de nu 85-jarige Portugees meer dan verdiend in 1998 de Nobelprijs voor Literatuur won. Ik ga zeker nog ander werk van hem lezen, en deze keer het nodige geduld hebben om die eeuwigdurende zinnen de baas te krijgen.

De Man in Duplo - oorspronkelijke titel O Homem Duplicado - verscheen bij uitgeverij Meulenhoff (2003) en telt 303 blz. Vertaling: Maartje de Kort.

Arto Paasilinna - Wees Genadig

2005-06-11T20:23:00.000+02:00

Openingszin: "God is een knappe man."
Baldzijde 100: "'Dit komt wel een beetje onverwacht,' stamelde apostel Petrus."
Score: ****

Met veel gevoel voor timing bracht uitgeverij Wereldbibliotheek in dit pauselijke jaar de Nederlandse vertaling van Wees Genadig op de markt. In dit wederom hoogst vermakelijk boek, geschreven in 1989, bekritiseert de Fin Arto Paasilinna op een ogenschijnlijk lichtvoetige manier de katholieke kerk en in één ruk door de ganse maatschappij.

Wees Genadig beschrijft het reilen en zeilen in de hemel, die zich, geloof het of niet, in een verlaten Bulgaars nonnenklooster bevindt. God heeft er de leiding over een schare engelen en krijgt hierbij assistentie van zijn persoonlijke secretarissen, apostel Petrus en aartsengel Gabriël. Maar God, die in werkelijkheid geen oude man is met een lange grijze baard, maar er knap uitziet en rondloopt in een goed zittend flanellen pak, is moe en depressief. Hij zou er best wel een jaartje tussenuit willen om eens goed uit te rusten. Maar waar vindt hij zo snel een vervanger? Op zijn zoon Jezus moet hij niet rekenen. Die zwerft ergens rond in een ander universum. Hij geeft zijn engelen de opdracht op aarde naar een vroom mens te zoeken die de moeilijk taak als plaatsvervanger van God aankan. Na lang zoeken komen ze uit bij de Finse kraandrijver Pirjeni Ryynänen.

Ryynänen neemt de uitdaging aan, maar God is nog maar net vertrokken naar zijn vakantiebestemming, of diens plaatsvervanger neemt enkele beslissingen die apostel Petrus en aartsengel Gabriël grijze haren bezorgen. Ondertussen ligt de duivel op de loer, die natuurlijk wilt profiteren van de onervarenheid van de interim-God.

In Wees Genadig krijgt de vorige paus, Johannes Paulus II voor wie het al vergeten was, er nogal van langs. Wanneer Pirjeni Ryynänen een bezoekje aan de paus brengt, slingert hij hem ongegeneerd het verwijt naar het hoofd dat "het rooms-katholieke geloof, onder jouw uitdrukkelijke leiding, ronduit ouderwets is geworden, en in geen enkel opzicht met zijn tijd is meegegaan". Uiteindelijk blijkt de paus zelfs ongelovig te zijn. Ryynänen wil de Pool gewoon afzetten, maar Karol waarschuwt hem: “Besef wel dat mijn opvolger nog conservatiever zal zijn dan ik. Ik ken mijn kardinalen.” Wat zestien jaar later inderdaad is gebleken.

Wees Genadig is weer een erg humoristische, fantasierijke roman. Enig minpunt is dat er van een echte verhaallijn geen sprake is, maar dat vergalt het leesplezier geenszins. Arto Paasilinna heeft meer dan 25 boeken geschreven, waarvan er totnogtoe slechts vijf in het Nederlands verschenen. Hopelijk gaat uitgeverij Wereldbibliotheek gewoon door met de vertalingen, want er mee stoppen zou zonde zijn.

Wees Genadig - oorspronkelijke titel Auta Armias - verscheen bij uitgeverij Wereldbibliotheek (2005) en telt 240 blz. Vertaling: Annemarie Raas.

Jonathan Safran Foer - Alles Is Verlicht

2005-06-07T20:20:00.000+02:00

Openingszin: "Mijn wetmatige naam is Alexander Pertsjov."
Bladzijde 100: "Zelfs als Lady Macbeth die vervloekte vlek had kunnen wegwerken, zouden haar handen dan niet rood zijn geweest van het schrobben?"
Score: ****

Een van de tekenen van oud worden is constateren dat steeds meer schrijvers waarvan je boeken leest ná je het levenslicht zagen. Zo ook Jonathan Safran Foer, geboren in 1977 (toen kon ik bijna lezen), die drie jaar geleden debuteerde met Alles Is Verlicht, een postmoderne roman die door zijn creatieve en originele vorm bijna overal enthousiast werd onthaald.

In Alles Is Verlicht reist het hoofdpersonage, die net als de auteur Jonathan Safran Foer heet, naar Oekraïne om er ene Augustine te zoeken, waarvan hij enkel een oude, vergeelde foto heeft. Deze vrouw zou tijdens de Tweede Wereldoorlog in de joodse sjtetl Trachimbrod Jonathans grootvader uit de handen van de nazi's gered hebben. Had ze dit niet gedaan, dan was Jonathan nooit geboren, zo simpel is het. Vandaar de verbetenheid van de jonge Amerikaan om zijn doel te bereiken.

Maar Jonathan kent natuurlijk geen woord Oekraïens, laat staan dat hij de weg zou vinden naar een piepklein dorpje op het Oekraïense platteland. Daarom doet hij een beroep op de jonge Alex en zijn grootvader. Deze laatste maakt zich nuttig als chauffeur, terwijl Alex tolk speelt.

Het boek bevat twee verhalen. Jonathan Safran Foer vertelt de geschiedenis van zijn familie, van het moment dat een meisje in 1791 uit de rivier de Brod wordt gered tot de gruwelen die zijn grootvader tijdens de Tweede Wereldoorlog meemaakte. Het zijn boeiende en rijke verhalen, vaak amusant, soms beklijvend.

Daarnaast doet niemand minder dan Alex het relaas van hun zoektocht naar Augustine. Allemaal goed en wel, maar het Engels van Alex is nogal krakkemikkig. De kromtaal die hij uitbraakt, is vaak hilarisch, maar soms nogal flauw. Een fragment misschien? "Vader ging zichzelf laten inslapen, maar Grootvader en ik bleven nog vele uren televisie kijken. Wij zijn alle twee mensen die zeer laat bij bewustzijn blijven (...) We keken naar een Amerikaans televisieprogramma dat de woorden in het Russisch onder aan het scherm had. Het ging over een Chinees die vindingrijk was met een bazooka." In het Engels klinkt het misschien allemaal nog beter (een fragment kan je hier lezen), maar de Nederlandse vertaler heeft zich toch goed van zijn taak gekweten.

Jonathan Safran Foer, een naam om te onthouden dus. Zopas verscheen trouwens zijn tweede roman: Extreem Luid & Ongelooflijk Dichtbij.

Alles Is Verlicht - oorspronkelijke titel Everything Is Illuminated - verscheen bij uitgeverij Anthos/Manteau (2002) en telt 302 blz. Vertaling: Peter Abelsen.

Arne Dahl - Kentucky Killer

2005-05-31T14:02:00.000+02:00

Openingszin: "Woordeloze pijn, dacht hij. Nu weet ik wat dat is."
Bladzijde 100: "De minibus imiteerde de glijvlucht van een vleermuis door de regenachtige nacht."
Score: ****

Voor de beste detectiveromans moet je al jaren in Scandinavië zijn. Zelfs IJsland spreekt tegenwoordig een aardig mondje mee. Maar het is een Zweed waarover ik het nu ga hebben. Arne Dahl is zijn naam. Eigenlijk een synoniem, maar jarenlang wist hij zijn identiteit geheim te houden. Zijn echte naam is trouwens Jan Arnald, een bekend Zweeds redacteur en literair criticus.

In Zweden zijn al een achttal romans van hem verschenen, maar pas onlangs zijn ze ook in het Nederlands te lezen. De eerste twee dan toch. De rest zal wel volgen, zeker? Kentucky Killer is het tweede boek rond het A-Team, dat niets te maken heeft met John "Hannibal" Smith en co. Het is een speciale politieafdeling voor internationale misdaad in Stockholm. De oprichting ervan wordt uit de doeken gedaan in het eerste boek, Misterioso, waarvan de Nederlandse vertaling vreemd genoeg na Kentucky Killer verscheen en dat ik nog niet gelezen heb.

Het A-Team komt in actie wanneer een beruchte Amerikaanse seriemoordenaar op weg is naar Stockholm, na op de vlieghaven Newark bij New York nog even vlug een Zweedse literatuurcriticus gruwelijk te vermoorden. De Amerikaanse politie is al vijftien jaar zonder succes op zoek naar deze zogenaamde Kentucky Killer. Die houdt er afgrijselijke methodes op na: met een lange, smalle tang schakelt hij de stembanden van zijn onfortuinlijke slachtoffers uit zodat ze geen kik meer kunnen geven. Wat hij daarna allemaal met hen uitspookt, moet je zelf maar lezen.

Kentucky Killer is een vlot, maar goed geschreven thriller met veel gevoel voor humor. Alle leden van het A-Team hebben zo hun eigen karaktertrekken en achtergrond, waardoor er veel variatie in het boek zit. Als de plots van Arne Dahls andere romans ook zo knap en verrassend zijn, dan kunnen we toch stilaan spreken van een waardige opvolger van de legendarische Sjöwall en Wahlöö. Maar omdat ik nog maar één boek van Dahl gelezen heb, laat ik die eer voorlopig maar aan Henning Mankell (al kan Wallander bij momenten wel een serieus stukske zagen).

Kentucky Killer - oorspronkelijke titel Ont Blod - verscheen bij uitgeverij De Geus (2003) en telt 320 blz. Vertaling: Tine P.G. Jorissen-Wedzinga.

Orhan Pamuk - Sneeuw

2005-05-22T12:41:00.001+02:00

Openingszin: "De stilte van de sneeuw, dacht de man die direct achter de chauffeur van de bus zat."
Bladzijde 100: "Zodra Ka zijn hotelkamer binnenkwam, trok hij zijn mantel uit."
Score: *****

Kerim Alakusoglu is zijn echte naam, maar hij noemt zichzelf kortweg Ka. Jarenlang woonde de dichter in Duitsland, maar nu is hij opnieuw in zijn geboorteland, Turkije. Hij trekt naar het afgelegen stadje Kars om er als journalist onderzoek te doen naar de recente zelfmoorden van jonge meisjes. Ook de komende gemeenteraadsverkiezingen wil hij er verslaan. Maar dit is eigenlijk allemaal maar een uitvlucht, want de echte reden waarom hij zich naar Kars begeeft, is de liefde. Hij wil met de beeldschone Ipek trouwen en haar ertoe overhalen om met hem in Duitsland te gaan wonen.

Door zware sneeuwval raakt het stadje afgesloten van de buitenwereld. Ka, die al jaren geen gedichten meer heeft geschreven, wordt tot zijn grote verbazing erg productief. Maar hij geraakt ook verstrikt in de strijd tussen de seculiere overheid, die het dragen van hoofddoeken in scholen verbiedt, en de fundamentalisten die de verkiezingen lijken te gaan winnen.

Sneeuw is een rijke roman die vooral boeit door de vertelkunst van Orhan Pamuk. De levende discussies over politiek en religie doen soms wat aan Dostojevski denken. Pamuk kiest geen partij. In Sneeuw laat hij zowel de “democraten” als de islamitische “fundamentalisten” aan het woord. Sneeuw is niet alleen een moedige, meeslepende en knap opgebouwde roman die je een dieper inzicht geeft van het hedendaagse Turkije. Het is ook een poëtisch liefdesverhaal. Een hedendaagse klassieker kortom.

Sneeuw - oorspronkelijke titel Kar - verscheen bij uitgeverij De Arbeiderspers (2003) en telt 471 blz. Vertaling: Margreet Dorleijn en Hanneke van der Heijden.

Philippe Claudel - Grijze Zielen

2005-05-19T10:56:00.002+02:00

Openingszin: "Ik weet niet precies waar ik zal beginnen."
Bladzijde 100: "Dit gebeurde bij de dood van mijn vader in '26."
Waardering: *****

Rond Grijze Zielen van Philippe Claudel hing vorig jaar een kleine hype. In Frankrijk werd het boek zelfs een bestseller, wat niet evident is voor dit soort romans. Want in tegenstelling tot pakweg Harry Potter en de boeken van Dan Brown, die het vooral moeten hebben van de inhoud (waar niets op tegen is, natuurlijk, ik ga hier niet de literaire snob uithangen), is Grijze Zielen juist vanwege de vorm een schitterend boek.

Een politieagent kijkt op het einde van zijn leven terug naar een schokkende zaak lang geleden. In het noorden van Frankrijk, terwijl de Eerste Wereldoorlog nog volop woedt, wordt in een klein dorpje een klein meisje vermoord. De politieagent gaat plichtsbewust op zoek naar de moordenaar, maar moet ondertussen een drama in zijn persoonlijke leven verwerken.

Wie een spannende detectiveroman verwacht, komt bedrogen uit. Natuurlijk wil je weten wie de moord gepleegd heeft, maar in feite is dit bijzaak. Veel interessanter is het portret dat Philippe Claudel schetst van de inwoners van het dorpje. En de tijdsgeest natuurlijk, want in de verte hoor je de kanonnen bulderen. Grijze Zielen is allesbehalve een vrolijk boek. De roman baadt in een sfeer van melancholie en met moeite ingehouden emoties. Ik moet hier zeker een pluim geven aan de vertaalster.

Enkele maanden geleden schreef ik hier al dat ik dit jaar waarschijnlijk geen beter boek zou lezen dan De Zelfmoordclub van Arto Paasilinna. Enerzijds uit koppigheid, maar anderzijds wegens de originaliteit van De Zelfmoordclub, blijf ik bij deze uitspraak. Maar dit belet me niet Grijze Zielen een echt meesterwerk te noemen. A ne pas manquer!

Grijze Zielen - oorspronkelijke titel Les Âmes Grises - verscheen bij uitgeverij De Bezige Bij (2004) en telt 237 blz. Vertaling: Manik Sarkar.

Arto Paasilinna - De Zelfmoordclub

2005-03-21T21:57:00.000+01:00

Openingszin: "Somberheid, melancholie en bodemloze apathie zijn de grootste vijanden van het Finse volk."
Bladzijde 100: "Met behulp van een computer had hij het trouwlustige stadsmeisje Kati gevonden, dat uit de wijk Kallio in Helsinki kwam."
Score: *****

't Zou me verwonderen mocht ik dit jaar nog een beter boek lezen dan De Zelfmoordclub van Arto Paasilinna. Dit is puur genieten van de eerste tot de laatste bladzijde.

In De Zelfmoordclub ontmoeten een failliete zakenman en een depressieve kolonel elkaar toevallig wanneer ze op dezelfde plaats zelfmoord willen plegen. Ze vinden troost bij elkaar en besluiten een waardigere manier te vinden om afscheid van het leven te nemen. Niet enkel voor henzelf, maar ook voor de duizenden andere Finnen die het niet meer zien zitten. Via een krantenadvertentie ronselen ze een grote groep depressievelingen. Met een luxe-bus rijden ze naar de noordkaap om er van de klippen in zee te storten. Althans, dat is de bedoeling. Want hoe dichter ze bij hun eindbestemming komen, hoe groter de levensvreugde van de reizigers wordt, gesterkt door de nieuwe vriendschapsbanden met hun lotgenoten.

De titel en de korte inhoud laten het ergste vermoeden, maar De Zelfmoordclub is geen zwaarmoedig en deprimerend werk. Dat blijkt bijvoorbeeld uit het enthousiasme waarmee zakenman Onni Rellonen de collectieve zelfmoord wilt organiseren. "Als we met meer mensen zijn, zouden we een gemeenschappelijke therapeut kunnen inhuren, we zouden onze laatste dagen kunnen genieten van het leven! Het is altijd leuker om gezelschap te hebben dan alleen te zijn. We zouden de afscheidsbrieven voor de nabestaanden kunnen kopiëren, de nalatenschappen laten afwikkelen door een gemeenschappelijke notaris, dat zou kosten sparen... Misschien krijgen we zelfs korting op de overlijdensadvertenties als we met genoeg mensen zijn. We zouden het breed kunnen laten hangen, want er zou vast wel iemand met geld tussen zitten, rijken plegen tegenwoordig vaker zelfmoord dan je denkt. En er zouden een hoop vrouwen meedoen, ik weet dat er in Finland veel vrouwen rondlopen met zelfmoordplannen, en niet eens altijd de lelijkste, integendeel... Gedeprimeerde vrouwen zijn op hun eigen droevige manier aantrekkelijk..."

De subtiele humor, de tongue-in-cheek schrijfstijl van Paasilinna en de kleurrijke personages contrasteren mooi met het trieste onderwerp en maken van dit boek een echt meesterwerk.

De Zelfmoordclub - oorspronkelijke titel Hurmaava Joukkoitsemurha - verscheen bij uitgeverij Wereldbibliotheek (2004) en telt 239 blz. Vertaling: Annemarie Raas.

Stephen Fry - Het Nijlpaard

2005-01-14T19:15:00.001+01:00

Openingszin: "Je kunt van zo'n klootzak als ik niet verwachten dat hij een goed verhaal kan vertellen."
Bladzijde 100: "John Clare kon in een dwaze trance door velden en valleien dwalen omdat er velden en valleien waren om door te dwalen."
Score: ***

Stephen Fry is vooral bekend als acteur in het meesterlijke Blackadder. Maar de Brit schrijft ook boeken. Eerder las ik al Speelbal (The Tennis Star's Balls), een echte aanrader. Met meer dan hoge verwachtingen begon ik in zijn recentste boek, Het Nijlpaard. Maar de ontnuchtering volgde snel. Het eerste hoofdstuk was een van de saaiste boekaanheffen die ik ooit ben tegengekomen. Bijna had ik het boek terzijde geschoven, maar gelukkig las ik verder. Het vervolg was best aangenaam om lezen. Niet het niveau van Speelbal, maar gewoon een goed boek, met enkele hilarische scènes en een toch wel ontroerend einde.

In het boek staat Edward Wallace centraal, vroeger een gevierd dichter, maar nu verdient hij zijn brood als theaterrecensent. Maar ook die job raakt hij kwijt. De imposante, maar grofgebekte en cynische man, die dagelijks liters whiskey naar binnenwerkt, ontmoet per toeval een nichtje, Jane. Zij vraagt hem om een paar maanden op het landgoed van zijn oude vriend Lord Logan te verblijven en er zijn ogen goed de kost te geven. Al snel ontdekt Wallace waarom. De vijftienjarige zoon van Lord Logan, David, blijkt een nogal vreemde jongen te zijn...

Het Nijlpaard is overwegend een brievenroman. Wallace schrijft aan Jane in zijn typische cynische stijl wat er allemaal op het landgoed gebeurt. Stephen Fry schreef een origineel verhaal, met spitse, bijtende humor. Maar het geheel kan slecht bij momenten echt boeien. Misschien dat ik het boek beter zou gevonden hebben, mocht ik het in de originele Engelse versie gelezen hebben. De Nederlandse vertaling is nogal zwak en ergerde me bij momenten. De volgende Fry lees ik dus gewoon in het Engels.

Het Nijlpaard - oorspronkelijke titel The Hippopotamus - verscheen bij uitgeverij Thomas Rap (2004) en telt 320 blz. Vertaling: Harmien L. Robroch.

Besprekingsarchief

2003-01-01T15:12:00.033+01:00

Romans

Amis, Martin - Nachthuis
Barnes, Julian - Arthur & George
Barry, Sebastian - Een Lange, Lange Weg
Benioff, David - Stad der Dieven
Boyne, John - De Jongen in de Gestreepte Pyjama
Cave, Nick - The Death of Bunny Munro
Claudel, Philippe - Grijze Zielen
Claudel, Philippe - Het Verslag van Brodeck
Dahl, Arne - Kentucky Killer
de Bel, Marc - Het Blik van de Belgica
Deaver, Jeffery - Monddood
Dickinson, Matt - Zwart IJs
Eggers, Dave - Wat Is De Wat
Farr, Richard - Keizers van het IJs
Faulks, Sebastian - Een Week in December
Faulks, Sebastian - Engleby
Foer, Jonathan Safran - Alles Is Verlicht
Foer, Jonathan Safran - Extreem Luid & Ongelooflijk Dichtbij
Fossum, Karin - De Duivel Draagt Het Licht
Fry, Stephen - Het Nijlpaard
Galloway, Steven - De Cellist van Sarajevo
Hilsenrath, Edgar - De Nazi en de Kapper
Kadare, Ismail - Leven, Spel en Dood van Florian Mazrek
Kelly, Jim - Death Wore White
Kerr, Philip - De Een van de Ander
Koch, Herman - Het Diner
Krauss, Nicole - De Geschiedenis van de Liefde
Krauss, Nicole - Man Komt Kamer Binnen
Littleford, Clare - Bedreigd
Mills, Magnus - De Verkenners van de Nieuwe Eeuw
McEwan, Ian - Aan Chesil Beach
McEwan, Ian - Zaterdag
Mitchell, David - Dertien
Mitchell, David - Wolkenatlas
Moers, Walter - De Stad van de Dromende Boeken
Montanari, Richard - Moordscène
Paasilinna, Arto - De Tien Minnaressen
Paasilinna, Arto - De Zelfmoordclub
Paasilinna, Arto - Zomer van de Vrolijke Stieren
Paasilinna, Arto - Wees Genadig
Pamuk, Orhan - Sneeuw
Paustovskij, Konstantin - De Tijd van de Grote Verwachtingen
Peeters, Koen - Grote Europese Roman
Pessl, Marisha - Calamiteitenleer Voor Gevorderden
Raisin, Ross - Aards Paradijs
Roth, Philip - Het Complot tegen Amerika
Saramago, José - De Man in Duplo
Saramago, José - De Stad der Zienden
Saramago, José - Het Verzuim van de Dood
Schlink, Bernhard - De Voorlezer
Schlink, Bernhard - Het Eerste Weekend
Schuyesmans, Willy - De Winter van de Belgica
Smith, Tom Rob - Kind 44
Smith, Tom Rob - Kolyma
Spaey, Johanna - Dood van een Soldaat
Štiks, Igor - De Stoel van Elijah
van den Broeck, Walter - De Veilingmeester
Vargas, Fred - De Omgekeerde Man
Vargas, Fred - De Terugkeer van Neptunus
Zafón, Carlos Ruiz - De Schaduw van de Wind
Zeh, Juli - Speeldrift

Non-fictie

Dansercoer, Dixie / Kempynck, Pieterjan - In de Voetsporen van Adrien de Gerlache
Everett, Mark Oliver - Things the Grandchildren Should Know
Lambrechts, Johan - Antarctica. Het Verhaal van de Belgen op de Pool
Rotthier, Rudi / O'Hanlon, Redmond - Over God, Darwin en Natuur
Saviano, Roberto - Gomorra

Strips

Auster, Paul / Karasik, Paul / Mazzucchelli, David - Broze Stad
Schuiten, François / Peeters, Benoît - Duistere Steden: De Theorie van de Zandkorrel 1
Tezuka, Osamu - Boeddha 1: Kapilavastoe
Taniguchi, Jirô / Kusumi, Masayuki - De Wandelaar
Vargas, Fred / Baudoin, Edmond - De Vier Stromen

.